در اين عبارات پر معنا ، نخست امام عليه السّلام به اين نكته اشاره مىكند ، كه اگر ما نيازها و حاجتها و مشكلاتمان را يك يك بر مىشمريم ، نه از اين جهت است كه تو از آن آگاه نيستى ، بلكه به خاطر آن است كه تو دوست دارى بندگان با زبان خود مشكلاتشان را شرح دهند و به نيازها و ناتوانيها اقرار نمايند .
سپس به چهار مشكل كه از جهاتى با هم متفاوت و در جهاتى با هم مشتركند ، اشاره مىكند :
نخست تنگناهاى زندگى ، سپس قحطى و خشكسالى ، و بعد خواستههايى كه رسيدن به آن در شرايط عادى بسيار پر مشقت است ، و سرانجام فتنههاى سخت و ناراحت كننده ، و گشودن گره تمام اين مشكلات را از درگاه حضرت احديّت خواستار مىشود .
در حديثى از « امام صادق عليه السّلام » آمده است : « إنّ اللّه يعلم حاجتك و ما تريد و لكنّه يحبّ ان تبثّ إليه الحوائج ؛ خداوند حاجت و خواستهء تو را مىداند ، ولى دوست دارد كه حوايج خويش را نزد او شرح دهى » « 1 » .
سپس در ادامهء اين دعا ، همان خواستهها را با تعبيرات ديگرى بيان مىكند ، و عرضه مىدارد :
« خداوندا ! از تو مىخواهيم كه ما را نوميد بر مگردانى ، و با حزن و اندوه بازگشت ندهى ، ما را به گناهانمان مؤاخذه مفرما ، و به مقتضاى اعمالمان با ما رفتار مكن » . ( اللّهمّ إنّا نسألك ألّا تردّنا خائبين ، و لا تقلبنا واجمين « 2 » . و لا تخاطبنا بذنوبنا ، و لا تقايسنا بأعمالنا ) .
اشاره به اين كه اگر برنامهء رفتار تو با ما بر طبق اعمال ما باشد ، راه نجاتى
هامش
( 1 ) في ظلال نهج البلاغه ، جلد 2 ، صفحهء 319 .
( 2 ) « واجم » از مادّهء « وجم » ( بر وزن نجم ) به معنى حزن و اندوه شديدى است كه انسان را به سكوت كردن وادار مىكند .