عدم انفاق پيدا كنند ، مىفرمايد : « هر كس خداوند ، مال و ثروتى به او بخشيده ، بايد به وسيلهء آن صلهء رحم كند ، از ميهمانان به خوبى پذيرايى نمايد ، اسيران و كسانى را كه در زحمت و فشار هستند آزاد سازد ، و به فقرا و بدهكاران كمك كند » . ( فمن آتاه اللّه مالا فليصل به القرابة ، و ليحسن منه الضّيافة ، و ليفكّ به الأسير و العاني « 1 » ، و ليعط منه الفقير و الغارم « 2 » ) .
در واقع امام عليه السّلام به شش گونه از موارد مهم انفاق و بخشش اشاره مىكند ، كه نخستين آنها خويشاوندان نيازمند است و بدون شك آنها بر ديگران مقدمند ، همان گونه كه در روايتى از امام صادق عليه السّلام مىخوانيم : « سئل رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله أيّ الصّدقة أفضل ؟ فقال صلّى اللّه عليه و آله : على ذي الرّحم الكاشح « 3 » ؛ از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله سؤال شد كدام صدقه افضل است ؟ فرمود : صدقه به ارحام و بستگانى كه با تو مخالفت دارند » .
سپس انگشت بر مسألهء ضيافت و مهمانى مىنهد ، همان چيزى كه سبب محبّت ميان دوستان و بر طرف شدن كدورتها از دشمنان مىشود ، و پيوندهاى عاطفى و اجتماعى را محكمتر مىكند ، و اسلام به اين مسألهء انسانى و اخلاقى اهميّت فراوان داده است ، تا آن جا كه امام صادق عليه السّلام به يكى از يارانش فرمود :
آيا برادران دينى خود را دوست مىدارى ؟ عرض كرد : آرى . . . سپس فرمود : آيا آنها را به منزل خود دعوت مىكنى ؟ عرض مىكند : آرى ، من ( تنها بر سر سفره
هامش
( 1 ) « عانى » از مادّهء « عنى » به معنى رنج و تعب گرفته شده بعضى از مفسّران نهج البلاغه آن را مترادف با اسير مىدانند ولى ظاهر اين است كه مفهوم گستردهترى دارد و هر انسانى را كه در درد و رنج است شامل مىشود .
( 2 ) « غارم » به معنى شخص بدهكار است و از مادّهء « غرامت » گرفته شده .
( 3 ) الكافى ، جلد 4 ، صفحهء 10 .