امام عليه السّلام در اين خطبه به آنها هشدار مىدهد كه بذل و بخشش بىجا و در غير محل شايسته ، نه تنها خشم و غضب الهى را در پى دارد ، كه از نظر دنيا نيز زيانبار است ؛ چرا كه اشرار را ثنا خوان انسان مىكند ، و نيكان را از اطراف او پراكنده مىسازد .
مىفرمايد : « كسى كه نيكى را در غير مورد و نزد غير اهلش قرار مىدهد ، بهرهاى جز ستايش لئيمان و ثناخوانى اشرار و گفتار ( تملّق آميز ) جاهلان ندارد » . ( و ليس لواضع المعروف في غير حقّه ، و عند غير أهله ، من الحظّ فيما أتى إلّا محمدة « 1 » اللّئام ، و ثناء الأشرار ، و مقالة الجهّال ) .
اضافه بر اين « اين ستايش و ثناگويى نيز تا هنگامى است كه به آنها بذل و بخشش مىكند ( و آنها مىگويند : ) چه دست سخاوتمندى دارد ، ( و به مجرد اين كه بذل و بخشش او قطع شود ، ثناخوانى نيز قطع خواهد شد ) و اين در حالى است كه او در مورد بخشش در راه خدا بخل مىورزد » . ( مادام منعما عليهم : ما أجود يده ! و هو عن ذات اللّه بخيل ! ) .
بارها در زندگى خود اين سخن مولا را آزمودهايم و تاريخ بشريّت نيز فراوان به خاطر دارد ، كه افراد دنياپرست ، سرمايههاى جامعه را كه به دست آنها سپرده شده ، به چاپلوسان و متملّقان و اشرارى كه گرد آنها را گرفتهاند مىدهند ، و از درد و رنج محرومان جامعه به كلّى بىخبرند ، و آن روز كه ورق برگردد ، و دنيا به آنها پشت كند ، نه تنها محرومان و ستمديدگان بر ضدّ آنها قيام مىكنند ، بلكه اطرافيان شرور و چاپلوس نيز به سرعت تغيير شكل داده ، به نكوهش و مذّمت آنها مىپردازند ، نه فقط آنها را تنها مىگذارند ، بلكه به مقابلهء آنها برمىخيزند و خود را با حاكميّت جديد هماهنگ نشان مىدهند ، و اين نتيجهء كار كسانى است
هامش
( 1 ) « محمده » به معنى ستايش است ضد مذمت كه به معنى نكوهش است .