بديهى است اين اهداف كاملا با هم متفاوت و مختلف است .
اوّلى گرفتار زشتترين صفات انسانى است و دوّمى به سوى اهداف مباح و بهرهگيرى از نعمتهاى الهى حركت مىكند ، سوّمى عبادتى كم نظير دارد و چهارمى بهترين خدمات انسانى و اسلامى را انجام مىدهد ، و آنچه در مذمت دنيا در خطبه بالا و احاديث معصومين عليهم السّلام و حتى قرآن مجيد آمده است در واقع اشاره به گروه اوّل است و همان است كه رأس كلّ خطيئة و سرچشمه تمام گناهان شمرده شده ، و هر كس گرفتار آن شود بدبختى دنيا و آخرت را براى خود خريده است .
بنابر اين مبادا نكوهش دنيا و دنياپرستان به اين معنى تفسير شود كه اسلام مردمى فقير و جامعهاى بينوا را مىپسندد و به آن توصيه مىكند .
آنچه در بالا گفته شد دقيقا در روايات اسلامى آمده است ، در يك جا مىخوانيم كه پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله فرمود : « ملعون ملعون من عبد الدّينار و الدّرهم ؛ كسى كه درهم و دينار را بپرستد ، رانده شدهء از راه خداست رانده شدهء از راه خداست » « 1 » .
عالم بزرگوار مرحوم « صدوق » در تفسير اين حديث مىگويد : « يعني به من يمنع زكات ماله و يبخل بمواسات إخوانه فيكون قد آثر عبادة الدّينار و الدّرهم على عبادة خالقه ؛ مقصود پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله كسى است كه در حق نيازمندان و زكات مال را نمىپردازد و از مواسات و كمك به برادران دينى بخل مىورزد ، از اين جهت عبادت دينار و درهم را بر عبادات خدا مقدّم داشته است » « 2 » .
در جاى ديگر مىخوانيم كه على عليه السّلام با آن زهد و تقواى بىنظير به اين مسأله افتخار مىكند كه در دوران حكومت او تمام مردم كوفه از زندگانى مطلوب
هامش
( 1 ) بحار الأنوار ، جلد 70 ، صفحهء 140 .
( 2 ) بحار الأنوار ، جلد 70 ، صفحهء 140 .