آسمان بلند مىشود در حالى كه به خاطر از دست رفتن روزها و هفتهها و ماه و سال ، كمتر تأسف مىخورند و اين عجيب است . و اين كه مىبينيم امام عليه السّلام در اين خطبه و خطبههاى ديگر بارها روى اين مطلب يا شبيه آن تأكيد مىكند به همين خاطر است .
در حديثى از امام سجاد عليه السّلام مىخوانيم كه شخصى نزد آن حضرت آمد و از وضع زندگى خود شكايت كرد ( گويا گرفتار زرق و برق دنيا بود ) امام عليه السّلام فرمود : « بيچاره فرزندان آدم ، در هر روز گرفتار سه مصيبت مىشوند كه هيچ كدام مايه عبرت آنها نمىشود ، حال آن كه اگر عبرت مىگرفتند مصائب دنيا بر آنها آسان مىشد ، مصيبت اوّل اين كه هر روز كه مىگذرد بخشى از عمر آنها كم مىشود ( ولى به آن تأسف نمىخورند ) و اگر مقدارى از مالش كم شود غمگين مىگردد در حالى كه درهم ( و دينار ) جانشين دارد ولى عمر هرگز برنمىگردد . دوّم اين است كه هر روز از رزق خود استفاده مىكنند رزقى كه اگر حلال باشد بايد حساب آن را پس بدهد و اگر حرام باشد كيفر مىبينند . سپس فرمود مصيبت سوّم از اينها بزرگتر است عرض كردند ، مصيبت سوّم چيست ؟
فرمود : « ما من يوم يمسي إلّا و قد دنا من الآخرة مرحلة لا يدري على الجنّة أم على النّار ؛ هر روز كه غروب مىشود يك منزل به آخرت نزديكتر شدهاند و نمىدانند به بهشت نزديكتر شدهاند يا به دوزخ » « 1 » .
در پايان خطبه با استفاده از يكى از آيات قرآن ، همه مخاطبان خود را چنين اندرز مىدهد ؛ مىفرمايد : « بنابر اين ، آن چنان كه شايسته است تقواى الهى پيشه كنيد ، و كارى كنيد كه جز با ايمان از دنيا نرويد » ( ف
« اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ وَ لا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ »
) .
هامش
( 1 ) بحار الأنوار ، جلد 75 ، صفحهء 160 .