داشته ، به خاطر همين عالمان بىعمل بوده . سرچشمهء تمام جنگها و نابسامانىها در جامعهء بشرى چه در گذشته . و چه امروز از همين گروه است .
آنها هستند كه خطرناكترين سلاحهاى كشتار جمعى براى محو و نابودى انسانهاى بىگناه مىسازند . آنها هستند كه نقشههاى شيطانى براى استثمار و استعمار ملّتها مىكشند . آنها هستند كه براى حفظ منافع شوم و نامشروعشان آتش جنگ به پا مىكنند و بالأخره آنها هستند كه براى دست يافتن به منافع بيشتر ، مراكز حسّاس تبليغاتى را به دست مىگيرند . چهرهء حقايق را مىپوشانند و با دروغ و تزوير ، انسانها را در بىخبرى فرو مىبرند .
قرآن مجيد آنها را به سگ هارى تشبيه كرده كه عطش نامحدود و پايان ناپذيرى بر او غلبه نموده ، در هيچ حال سيراب نمىشود . اگر به او حمله كنى دهانش باز و زبانش بيرون است و اگر او را به حال خود واگذارى باز چنين است :
« فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ الْكَلْبِ إِنْ تَحْمِلْ عَلَيْهِ يَلْهَثْ أَوْ تَتْرُكْهُ يَلْهَثْ »
. « 1 » تعبيرى كه امام عليه السّلام در خطبهء بالا دربارهء عالم بىعمل و سرنوشت او بيان فرموده ، تعبيرى است بسيار رسا و گويا . او در عمل همچون جاهل مركّب است كه به راه خطا مىرود و گاه به آن هم افتخار مىكند و در حساب روز جزا و مجازات آخرت و دنيا ، كيفر او از همه شديدتر و مسئوليّتش بيشتر و حسابش سنگينتر است .
راستى چه مىشود كه انسان با علم و آگاهى در راه خطا گام مىگذارد و اين تضادّ علم و عمل از كجا سرچشمه مىگيرد ؟
جواب اين سؤال روشن است . گاه اين عالم واقعا پايههاى ايمانش سست و ضعيف است گرچه در ظاهر مسلمان است ، ولى در باطن ، « يقولون إنّ اللّه خالق جنّة و نار و تعذيب و غلّ يدين » « 2 » مىگويد .
و گاه در عين ايمان به خدا ، آنچنان غلبهء هواى نفس بر او شديد است كه سدّ
هامش
( 1 ) سورهء اعراف ، آيهء 176 .
( 2 ) اين شعر از « عمر سعد » نقل شده كه به هنگام پيشنهاد رويارويى با امام حسين عليه السّلام در ميدان كربلا وعدهء حكومت « رى » را به او دادند و او مدّتى در فكر فرو رفت و بعد اشعارى خواند كه يك بيتش همين بيت بالاست و مضمونش اين است كه : « مىگويند خدايى هست و بهشت و دوزخ و عذاب و كيفرى دارد ! » .