جزاى اعمال ، جمع مىكند ؛ در حالى كه همه ، با خضوع ( و وحشت ) به پا خاستهاند ! » .
( و ذلك يوم يجمع اللّه فيه الأوّلين و الآخرين لنقاش الحساب ، و جزاء الأعمال ، خضوعا ، قياما ) .
تعبير به « اوّلين » و « آخرين » اشاره به اين حقيقت است كه قيامت و حساب اعمال ، براى همه انسانها در يك روز و يك زمان خواهد بود ؛ همان گونه كه قرآن مجيد مىفرمايد :
« وَ كُلُّهُمْ آتِيهِ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَرْداً »
؛ و همگى روز رستاخيز ، تك و تنها نزد او حاضر مىشوند . » « 1 » و در جاى ديگر مىفرمايد :
« قُلْ إِنَّ الْأَوَّلِينَ وَ الْآخِرِينَ لَمَجْمُوعُونَ إِلى مِيقاتِ يَوْمٍ مَعْلُومٍ »
؛ بگو اوّلين و آخرين همگى در روز معيّنى گردآورى مىشوند » . « 2 » تعبير به « نقاش » كه به معناى دقّت در محاسبه است ، نشان مىدهد در آن روز كمترين و كوچكترين اعمال مورد حساب قرار مىگيرد و به آن پاداش يا كيفر داده مىشود .
تعبير به « خضوع » و « قيام » اشاره به اين است كه مردم در روز قيامت همچون كسانى هستند كه در دادگاهها ، در برابر قضات عدل ، حاضر مىشوند و در حالى كه ايستادهاند آثار وحشت در آنها نمايان است .
در آيات قرآن نيز به اين معانى اشاره شده ؛ در يك جا مىفرمايد :
« خُشَّعاً أَبْصارُهُمْ »
؛ در حالى كه چشمانشان از شدت وحشت به زير افتاده . . . » « 3 » و در جايى ديگر مىفرمايد :
« يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ »
؛ روزى كه مردم در پيشگاه پروردگار جهانيان مىايستند » . « 4 »
هامش
( 1 ) سورهء مريم ، آيهء 95 .
( 2 ) سورهء واقعه ، آيات 49 - 50 .
( 3 ) سورهء قمر ، آيهء 7 .
( 4 ) سورهء مطففّين ، آيهء 6 .