الّذي أنبّئكم به عن النّبيّ الأمّيّ صلّى اللّه عليه و آله ، « 1 » ما كذب المبلّغ ، و لا جهل السّامع ) .
تعبيرى كه در سوگند بالا آمده از ابداعات امام امير المؤمنين عليه السّلام است و بارها در خطبههاى نهج البلاغه ديده مىشود ، اشاره به نكتهء مهمّى است ! و آن اينكه مهمترين و پيچيدهترين مسئله در نظام عالم هستى ، مسئلهء حيات و زندگى است ؛ چه در عالم گياهان و چه در جهان انسانيّت ؛ و با تمام تلاشها و كوششهايى كه انسانهاى امروز در اين راه به كار گرفتهاند ، هنوز اسرار مسئلهء حيات ، كشف نشده است . بنابر اين ، حيات و زندگى شاهكار آفرينش است و چيزى است كه مطالعهء دربارهء آن ، ما را به خدا مىرساند و نشان مىدهد اين پديدهء عجيب و شگفتانگيز ، چيزى نيست كه بدون علم و قدرت خالق توانا و دانايى به وجود آمده باشد . بنابر اين ، استفاده از اين اوصاف به هنگام قسم خوردن ، مفهوم برجستهاى را در اذهان ترسيم مىكند .
به هر حال ، هدف امام عليه السّلام اين است كه به مخاطبان خود اطمينان دهد كه آنچه دربارهء حوادث آينده مىگويم نه بر پايهء حدس و تخمين است و نه از قبيل پيشگويى كاهنان ؛ بلكه واقعيتهايى است كه از رسول خدا شنيدهام و من كسى نيستم كه در درك سخنان آن حضرت ، خطا كرده باشم . بنابر اين ، آنچه مىگويم عين حقيقت است و مىخواهم با اين پيشگويى ، شما را آماده سازم تا بتوانيد خطرات حوادث سخت آينده را به حداقل برسانيد .
در حديثى مىخوانيم : هنگامى كه آيهء
« وَ تَعِيَها أُذُنٌ واعِيَةٌ »
؛ و گوشهاى شنوا آن را حفظ كند » « 2 » نازل شد ، پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله به على عليه السّلام فرمود : « سألت اللّه تعالى أن يجعلها
هامش
( 1 ) تعبير به « امّى » ( درس نخوانده يا كسى كه منسوب به امّ يعنى مادر است و جز در دامان مادر مطلبى فرا نگرفته ) اشارهء لطيفى به اين نكته است كه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله با اينكه اصلا درسى نخوانده بود ، هم از گذشته خبر مىداد و هم از آينده و اين يكى از نشانههاى ارتباط او با خداوند است .
( 2 ) سورهء حاقه ، آيهء 12 .