شرح و تفسير روزى ، وسيلهء بزرگ آزمايش انسان
در ادامهء بحثهاى گذشته پيرامون اتمام حجت از سوى پروردگار به وسيلهء فرستادن پيامبران و نزول كتب آسمانى و دلايل قوى و روشن ، امام عليه السّلام در اين بخش از خطبه به دو وسيلهء آزمون الهى نسبت به بندگان در مراحل مختلف تكليف اشاره مىكند .
نخست مىفرمايد : « خداوند روزىها را مقدّر كرد و اندازهگيرى فرمود ؛ گاه آن را زياد و گاه كم نمود ؛ گاه با تنگى و گاه با وسعت ، روزى ( بندگان ) را تقسيم كرد » . ( و قدّر الأرزاق فكثّرها و قلّلها ، و قسّمها على الضّيق و السّعة ) .
و از آنجا كه ممكن است اين چنين توّهم شود كه تفاوت گذاشتن ميان بندگان ، با عدالت سازگار نيست در جمله بعد مىافزايد : « خداوند ارزاق را به طور عادلانه تقسيم كرد » . ( فعدل فيها ) .
اشاره به اين كه عدالت به معناى مساوات و برابرى نيست ؛ بلكه عدالت آن است كه به هر كس آنچه مصلحت او است بدهند چنان كه در حديثى از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله آمده است كه فرمود : خداوند مىفرمايد : « إنّ من عبادى المؤمنين من لا يصلحه إلّا الفاقة و لو أغنيته لأفسده ذلك ، و إنّ من عبادي من لا يصلحه إلّا الصّحّة و لو أمرضته لأفسده ذلك . . . ؛ بعضى از بندگان با ايمان من هستند كه جز تنگدستى آنها را اصلاح نمىكند و اگر آنها را غنى سازم موجب فسادشان مىشود و بعضى از بندگان من هستند كه جز سلامت ( و غنا ) آنها را اصلاح نمىكند و اگر آنها را بيمار ( و فقير ) كنم موجب فسادشان مىشود ؛ ( بنابر اين به هر يك آنچه سبب صلاح حالشان مىشود مىدهم ) » . « 1 »
هامش
( 1 ) بحار الانوار ، جلد 68 ، صفحهء 140 . شبيه همين معنا مخصوصا در مورد غنا و فقر و همچنين سلامت و بيمارى و توفيق عبادت و عدم توفيق ، در جلد 5 بحار الانوار ، صفحهء 284 از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله از خداوند متعال نقل شده است .