شرح و تفسير اوصاف فرشتگان
امام عليه السّلام در اين فراز ، در ادامهء بيان اوصاف فرشتگان - مخصوصا وصف عصمت و مصونيّت از خطا و گناه - بياناتى در تكميل اين اوصاف ، ذكر فرموده و ضمن هفت جملهء كوتاه و پر معنا ، تمام زواياى آن را روشن ساخته است .
نخست مىفرمايد : « سنگينى گناهان هرگز آنان را ناتوان و درمانده نساخته است ( چرا كه فرشتگان اصلا گناه نمىكنند ) » . ( لم تثقلهم موصرات « 1 » الآثام ) .
اشاره به اينكه معمولا گناه ، انسان را در مسير اطاعت خدا سنگين بار و ناتوان مىسازد و از آنجا كه آنها هرگز مرتكب گناهى نمىشوند ، سبكبارند و هميشه براى اطاعت آمادهاند و اينكه بعضى از شارحان احتمال دادهاند كه منظور اين است گناهان مردم آنها را در كارشان دلسرد نمىسازد ، بسيار بعيد به نظر مىرسد ، چون با ساير جملههاى اين بخش از خطبه هماهنگى ندارد .
و در دومين جمله مىفرمايد : « رفت و آمد شب و روز ، آنها را به سوى مرگ كوچ نداده است ( تا ضعف بر آنها چيره شود ، بنابر اين ، همواره آماده اطاعت فرمان الهى هستند ) » . ( و لم ترتحلهم عقب « 2 » اللّيالي و الأيّام ) .
اين احتمال نيز وجود دارد كه منظور ، انتقال از حيات به مرگ نباشد ؛ بلكه انتقال از اطاعت به معصيت باشد . يعنى طول زمان هرگز آنها را خسته نمىكند و از اطاعت پروردگار دور نمىسازد .
در سومين جمله مىافزايد : « تيرهاى شك و ترديد ايمان پر عزم آنان را هدف
هامش
( 1 ) « موصرات » از مادّهء « إصر » ( بر وزن فعل ) به معناى نگهدارى و محبوس ساختن است ؛ سپس به هر كار سنگينى كه انسان را از فعّاليت باز مىدارد ، گفته شده است .
( 2 ) « عقب » جمع « عقبه » ( بر وزن غرفه كه جمع آن « غرف » است ) به معناى نوبت است . اشاره به اينكه شب و روز به نوبت ، پشت سر يكديگر رفت و آمد دارند .