جامعه گسترش پيدا مىكند و گاه با نشان دادن الگوهاى عملى ، و على عليه السّلام در هر دو زمينه ، نمونهء كامل اين معنا بود و كتب تواريخ و نهج البلاغه ، پر است از سيرههاى عملى آن حضرت و سخنان او دربارهء دعوت به معروف و نهى از منكر .
بالاخره در هفتمين جمله مىفرمايد : « و فضايل اخلاقى را از سوى خود ، به شما نشان دادم » ( و أريتكم كرائم الأخلاق من نفسي ) .
فضايل اخلاقى آن بزرگوار ، در زمينههاى مختلف از عدالت و ايثار گرفته ، تا زهد و پارسايى و حمايت از مظلومان و يتيمان و دردمندان ، و شجاعت و شهامت و مبارزه با زورمندان ستمگر ، در جاى جاى تاريخ زندگى على عليه السّلام به چشم مىخورد و دوست و دشمن ، حتّى سرسختترين دشمنان ، همچون « معاويه » و « عمرو عاص » به آن معترف بودند .
اين هفت جمله ، در حقيقت فهرستى است از خدمات بىنظير آن امام بزرگوار به امّت اسلامى و جامعه انسانى ، و ذكر آنها در برابر جمع و عدم انكار از سوى احدى از مخاطبين ، دليل روشنى است بر پذيرش آن از طرف همهء آنان .
بعضى گفتهاند تعبير به « كرائم اخلاق » چيزى فراتر از « حسن اخلاق » است ، مثلا حسن اخلاق ايجاب مىكند كه كار خوب را با كار خوب ، يا بهتر از آن پاسخ دهند ، ولى كرامت اخلاقى مىگويد ، بدى را بايد با خوبى پاسخ داد . شبيه رفتارى كه على عليه السّلام بعد از ضربت خوردن ، با ضارب خود ، « عبد الرّحمن بن ملجم مرادى » انجام داد .
در پايان اين سخن مىفرمايد : « حال كه چنين است ، و هم و گمان خود را در آنجا كه چشم ، ژرفاى آن را نمىبيند ، و فكر ، توانايى جولان در آن را ندارد ، به كار نبريد ! » ( فلا تستعملوا الرّأى فيما لا يدرك قعره البصر ، و لا تتغلغل إليه الفكر ) .
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 588
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٨٨