تو اوّل بگو باكيان زيستى * پس آنگه بگويم كه تو كيستى .
در سومين مرحله ، نسبت به دروغگويى هشدار مىدهد و مىفرمايد : « از دروغ بر كنار باشيد ، چرا كه دروغ از ايمان بر كنار است » ( جانبوا الكذب فإنّه مجانب للإيمان ) .
تعبير به « جانبوا » نشان مىدهد كه دروغ به قدرى خطرناك است كه انسان بايد از آن فاصله بگيرد و به آن نزديك نشود ، مبادا وسوسهها او را به پرتگاه بكشاند .
و تعبير به « مجانب للإيمان » نشان مىدهد كه دروغ نه تنها با ايمان سازگار نيست ، بلكه بسيار با آن فاصله دارد . چرا كه دروغگو معمولا براى جلب منافع ، يا دفع ضررها و يا هواى نفس ، دروغ مىگويد ، در حالى كه انسان مؤمن مىداند همه چيز به دست خدا است و نيز مىداند هواپرستى نوعى بتپرستى است .
شاهد اين سخن ، جملههاى ديگرى است كه امام عليه السّلام در تعقيب و تأكيد جملهء بالا بيان فرموده است ، مىفرمايد : « راستگو بر ساحل نجات و كرامت است ، امّا دروغگو بر لب پرتگاه هلاكت و پستى قرار دارد » ( الصّادق على شفا « 1 » منجاة و كرامة ، و الكاذب على شرف مهواة « 2 » و مهانة ) .
به صدق كوش ! كه خورشيد زايد از نفست * كه از دروغ سيه روى گشت صبح نخست
« 3 » در چهارمين هشدار مىفرمايد : « حسد نورزيد كه حسد ايمان را نابود مىكند ، آن گونه كه آتش هيزم را مىخورد و خاكستر مىسازد » ( و لا تحاسدوا ، فإنّ الحسد يأكل الإيمان كما تأكل النّار الحطب ) .
هامش
( 1 ) « شفا » به معناى لبهء چيزى است و در اصل به كنارهء چاه ، يا خندق و مانند آن گفته مىشود و اطلاق « شفه » بر « لب » نيز ممكن است به همين مناسبت باشد .
( 2 ) « مهواة » از مادّه « هوى » به معناى ميل به چيزى است و واژهء « مهواة » اسم مكان است و به معناى پرتگاه و فاصلهء ميان دو كوه آمده كه گاه انسان را متمايل به سقوط مىكند .
( 3 ) شعر از « حافظ » است و منظور از « صبح نخست » صبح كاذب است ، كه پس از روشنايى كوتاه ، سياهى جاى آن را مىگيرد ، ولى صبح صادق در آستانهء طلوع خورشيد است .