شرح و تفسير
خوهاى خطرناك
در اين بخش ، كه آخرين بخش از خطبهء 86 مىباشد ، امام عليه السّلام نسبت به شش صفت ، از صفات رذيله شديدا هشدار مىدهد ( ريا ، همنشينى با هواپرستان ، دروغ ، حسد ، عداوت و دشمنى ، و آرزوهاى دور و دراز ) و در كنار هر يك از اين صفات ، اشارهء پرمعنايى به زيانهاى آن فرموده است .
نخست مىفرمايد : « آگاه باشيد ! رياكارى هر چند كم باشد ، شرك است . » ( و اعلموا أنّ يسير الرّياء شرك ) .
زيرا شخص رياكار ، يك عمل الهى را براى رضاى بندگان و تظاهر به نيكى و جلب توجّه آنان انجام مىدهد و در حقيقت ، به جاى اينكه عزّت را از خدا بخواهد كه مصداق واقعى
« تُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشاءُ »
« 1 » است ، از بندگان ضعيف و ناتوان مىطلبد و اين نوعى شرك و دوگانه پرستى است كه با « توحيد افعالى » در تضادّ مىباشد .
به همين دليل ، در روايات اسلامى آمده است كه روز قيامت ، شخص رياكار را به اين عناوين مخاطب مىسازند و او را صدا مىزنند كه :
« يا كافر ! يا فاجر ! يا غادر ! يا خاسر ! حبط عملك و بطل أجرك ، فلا خلاص لك اليوم ، فالتمس أجرك ممّن كنت تعمل له ،
اى كافر ! اى فاجر ! اى حيلهگر ! اى زيانكار ! عملت نابود شد و اجرت از ميان رفت و امروز راه نجاتى براى تو نيست ، پاداش خود را از كسى بطلب كه براى او عمل مىكردى » . « 2 » اضافه بر اين ، شخص رياكار به خاطر دوگانگى ظاهر و باطن ، در زمرهء منافقان است و اين نفاق سبب مىشود كه اعمالش بىروح و تهى از محتوا و بىاثر باشد .
هامش
( 1 ) سورهء آل عمران ، آيه 26 .
( 2 ) وسائل الشيعة ، جلد 1 ، باب 11 ، از ابواب مقدّمات عبادات ، حديث 16 .