اسلام است - قرار مىدهد ، مىفرمايد :
« وَ الَّذِينَ اسْتَجابُوا لِرَبِّهِمْ وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَمْرُهُمْ شُورى بَيْنَهُمْ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ »
، « كسانى كه دعوت پروردگارشان را پذيرفتند و نماز را بر پا داشته و كارهايشان به طريق مشورت ، در ميان آنها صورت مىگيرد و از آنچه به آنها روزى دادهايم انفاق مىكنند . « 1 » خداوند به پيامبر اسلام نيز با صراحت دستور مىدهد كه با مؤمنان در امور مهم مشورت كند ، با اين كه مىدانيم آن حضرت علاوه بر ارتباط مستقيم با عالم وحى از نظر عقلانى ما فوق افراد بشر بود و با اين حال مىفرمايد :
« وَ شاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ »
. « 2 » در مسأله مشورت مهم انتخاب مشاورى است كه داراى صفات ويژهاى باشد كه در خطبهء بالا به آن اشاره شده است و آن اين كه خير خواه و مهربان و آگاه و پر تجربه باشد . « النّاصح الشّفيق العالم المجرّب ) . و به يقين مخالفت با رأى چنين كسى نتيجهاى جز حسرت و ندامت نخواهد داشت .
درست است كه متمرّدان لجوج در صفّين ، با امام عليه السّلام به مشورت ننشستند ، ولى به هر حال امام عليه السّلام نظر خيرخواهانهء خود را به عنوان رأى ناصح شفيق و عالم مجرّب در اختيار آنان گذارد ، ولى افسوس و صد افسوس كه آنها نه تنها پذيرا نشدند ، بلكه با امام عليه السّلام به مبارزه برخاستند و او را تهديد به قتل كردند و نتيجهء آن ، همان رسوايى تاريخى و ندامت شديد و غير قابل جبران بود . و اين خيره سرى راه را براى حكومت جائران در آن منطقه تا قرنها هموار ساخت .
هامش
( 1 ) سورهء شورى ، آيهء 38 .
( 2 ) سورهء آل عمران ، آيهء 159 .