با توجه به اين كه « شريد » به معناى « فرارى و آواره » و « نادّ » از ماده « ندّ » به معناى « فرار كردن از جماعت و روى آوردن به وحدت و انفراد » آمده است « 1 » جملات بالا ، اشاره به اين است كه آنان ، حتّى در تبعيد و آوارگى هم با يكديگر نيستند ، بلكه هر يك را در گوشهاى پرتاپ مىكنند ، چرا كه دنيا پرستان از اجتماع آنان سخت بيمناكند .
و تعبير به « خائف مقموع » با توجه به اين كه « مقموع » از مادّهء « قمع » به معناى « قهر و غلبه و يا ريشه كن كردن » است ، اشاره به اين است كه دنيا پرستان حاكم ، تنها به تهديد آنان را قناعت نمىكنند ، بلكه سعى دارند دائما آنها را در فشار قرار داده ، يا ريشه كن كنند .
و تعبير به « ساكت مكعوم » ، با توجه به اين كه « مكعوم » از مادّهء « كعم » ( بر وزن كعب ) به معناى « بستن دهان شتر » است ، اشاره به اين است كه زور مداران ستمگر ، هرگز قانع به خاموش بودن اين گروه نيستند ، بلكه سعى دارند دهان آنها را ببندند و مهر بر آن نهند .
تعبير به « داع مخلص » اشاره به اين است كه دعوت از مردم ، به خاطر رسيدن به جاه و مقام و ثروت و قدرت نيست ، بلكه انگيزهاى جز رضاى خدا ندارند .
احتمال ديگرى نيز در تفسير اين جمله گفته شده است و آن اين است كه منظور از « داع مخلص » دعا كنندهاى است كه از سر اخلاص رو به درگاه خدا آورده و براى بهبود حال جامعه پيوسته دعا مىكند .
بالأخره تعبير به « ثكلان موجع » با توجه به اين كه « ثكلان » به معناى « انسان مصيبتزده » و « موجع » به معناى « صاحب درد » است ، اشاره به اين است كه آنها تنها در ظاهر گريان نيستند ، بلكه از درون مىسوزند و درد مىكشند .
حضرت سپس به بيان اوصاف ديگرى از اين گروه پرداخته و با عباراتى كوتاه و پر معنا و تأسّف برانگيز ، وضع آنان را در چنين اجتماعى شرح مىدهد و مىفرمايد :
هامش
( 1 ) شرح نهج البلاغه محمد عبده و شرح علامه خويى و شرح ابن ابى الحديد ذيل جملهء مورد بحث .