و القرّ تفرّون ، فأنتم - و اللّه - من السّيف أفرّ ! گويى ميدان جنگ بايد در فصل بهار باشد ، آن هم در ميان دشتهاى پر از گل و مرغزارها ، همراه پرندگان خواننده و چشمهسارها و نسيم لطيف و روح افزا ! آن گاه سربازان بنشينند و دشمنان را با اشاره چشم و ابرو بر خاك بيندازند ! اين بىخبران ، تاريخ اسلام را كه زمان چندانى از آن نگذشته بود ، به كلّى ، فراموش كرده بودند كه ياران پيامبر فاصلهء ميان مدينه و ميدان تبوك را در آن گرماى سوزان تابستان بيابان حجاز با پاى برهنه روى سنگهاى تفتيده از تابش آفتاب ، با نداشتن آب و آذوقهء كافى پيمودند و در جنگهاى ديگر نيز سختترين ناملايمات را تحمّل كردند و مانند شير ژيان ، بر دشمن حمله كردند ! اگر آنها مىخواستند مانند كوفيان سست عنصر ، ملاحظهء سرما و گرما كنند ، هرگز درخت تنومند اسلام بارور نمىشد و به ثمر نمىنشست . نه تنها در اسلام بلكه در هيچ نقطهاى از دنيا ، سربازان سست و ناز پرورده و ترسو و پراكنده پيروز نشدند ، بلكه هميشه ، ذليل و حقير و شكست خورده بودند .
در واقع سخن آنها ، شباهت زيادى با سخن كفّار و منافقان داشت كه مىگفتند :
« لا تَنْفِرُوا فِي الْحَرِّ »
، « در گرماى تابستان ( به سوى ميدان جهاد ) حركت نكنيد ! » كه قرآن ، در پاسخ آنها مىگويد :
« قُلْ نارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَوْ كانُوا يَفْقَهُونَ »
، بگو :
آتش دوزخ از اين گرمتر است ، اگر مىدانستند . « 1 » در واقع ، كوفيان كه با اين گونه اظهارات واهى ، از جهاد با دشمن خونخوار و سنگدل ، طفره مىرفتند ، گرفتار نوعى نفاق بودند ، نفاقى كه از ضعف ايمان آنها به مبانى اسلام و پيشوايشان ، امير مؤمنان على عليه السّلام سرچشمه مىگرفت .
به هر حال ، مجاهدان واقعى كه در صحنههاى نبرد مىجنگند و مىجوشند و مىخروشند و پيروز مىشوند ، كسانى هستند كه نه به مشكلات آب و هوا مىانديشند و نه به مشكلات مسير راه و ميدان نبرد . بى شك ، اگر دشمن ، احساس
هامش
( 1 ) سورهء توبه ، آيهء 81 .