گناهان صغيره همان است كه در آيهء 32 سورهء نجم به عنوان « اللّمم » به آن اشاره شده است :
« الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبائِرَ الْإِثْمِ وَ الْفَواحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ »
.
بعضى از مفسّران ، لمم را به نيّت معصيت بدون انجام آن يا گناهان كم اهميّت ، تفسير كردهاند .
14 - « برخى انجام كمش مورد قبول و مقدار بيشترش مجاز و خوب است » ( و بين مقبول فى ادناه ، موسّع فى اقصاه ) .
اين تعبير اشاره به اعمال و برنامههايى است كه مقدار كمش مورد تأكيد واقع شده است ولى مردم در انجام هر چه بيشتر آن آزادند . بعضى از مفسّران نهج البلاغه ، مثال آن را تلاوت قرآن گفتهاند كه به حكم
« فَاقْرَؤُا ما تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ »
، تلاوت كنيد آنچه از قرآن براى شما ميسّر است » « 1 » خواندن مقدارى از آن مورد تأكيد است و خواندن بيش از آن به اختيار مردم گذارده شده است كه هر كس بتواند بيشتر بخواند ( آيات آخر سورهء مزمّل به خوبى به اين معنى اشاره مىكند ) .
نقطهء مقابل اين گونه احكام ، احكامى است كه الزامى است و كم و زياد ندارد مانند روزهء ماه رمضان كه همهء مكلّفان بايد آن را در يك ماه معيّن انجام دهند و كم و زياد در روزهء واجب ، نيست ( سورهء بقره ، آيات 183 تا 185 ) .
نكتهها
1 - جامعيّت قرآن
نخستين چيزى كه در اين فراز از كلام امام ( ع ) به چشم مىخورد مسألهء جامعيّت قرآن مجيد و يا به تعبير ديگر مسئلهء اعجاز قرآن از نظر محتواست ، زيرا در اين چهارده نكتهاى كه امام ( ع ) در بارهء قرآن مجيد به آن اشاره فرموده ، به قسمت عمدهء ريزهكاريهاى قرآن و تنوّع محتواى آن در تمام زمينهها و در مسير پاسخگويى
هامش
( 1 ) سورهء مزمّل ، آيهء 20 .