صورت دوّم ، چنانچه موضوع ، بين كارشناسان اسلامى مورد اختلاف باشد ، تكليف چه خواهد بود ؟
جواب : مرجع تشخيص ، عرف افراد ديندار و آشنا به مسائل اسلامى است ، و ممكن است در موارد پيچيده ، نياز به استفاده از نظر دانشمندان و علماى دينى نيز باشد .
ج ) آيا انتقاد از احكام و مفاهيم قرآن و عترت ، يا سيرهء ائمّهء اطهار عليهم السلام ، از مصاديق اهانت است ؟ آيا نقد و بررسى آيات ، روايات ، سيره و احكام فقهى بر اساس روشهايى غير از اسلوب متداول ميان علماى دين ، نوعى اهانت است ؟ اصولًا نقد و بررسى اين گونه امور در چه صورت اهانت به مقدّسات تلقّى مىشود ؟ و در هر صورت ، سوء نيّت منتقد ، يا عدم قصد اهانت وى ، چه تأثيرى در اين امر دارد ؟
جواب : اگر منظور از نقد و بررسى ، ايراد به قانون و قانونگذار باشد ، بىشكّ جزء مصاديق اهانت است ، و اگر منظور ، اشكال و ايراد به كسانى باشد كه چنان حكمى استنباط كردهاند ، و به تعبير ديگر ، استنباط زير سؤال برود نه حكم الهى ، مصداق اهانت به مقدّسات اسلامى نيست .
سؤال 1687 - با توجّه به اصل 24 قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران ، كه مقرّر مىدارد : « نشريّات و مطبوعات در بيان مطالب آزادند ، مگر اين كه مخلّ به مبانى اسلام ، يا حقوق عمومى باشد . » لطفاً بفرماييد :
الف ) مقصود از « إخلال » و « مبانى اسلام » چيست ؟ آيا مبانى اسلام به معناى احكام زير بنايى است ، يا ضروريّات دينى يا فقهى منظور مىباشد ، يا معناى ديگرى دارد ؟
جواب : منظور از « مبانى اسلام » ، مسائل ضرورى دينى است . خواه در مسائل اعتقادى باشد ، مانند توحيد و معاد و عصمت انبيا و ائمّهء معصومين عليهم السلام و امثال آن ، و خواه در فروع دين و احكام و قوانين اسلام ، و خواه در مسائل اخلاقى و اجتماعى باشد ، و منظور از « اخلال » هر كارى است كه سبب تضعيف مبانى فوق ، يا ايجاد بدبينى و شكّ و ترديد نسبت به آنها شود ، خواه از طريق درج مقاله باشد ،
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 594
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٩٤