اوّلين ماه موفّق به اخذ وام مىشود ، ولى آخرين فرد در واقع پسانداز خود را دريافت مىنمايد . آيا پرداخت وام به شكل فوق مشكل ربا ندارد ؟
جواب : اشكالى ندارد .
سؤال 1344 - اين تعاونى در راستاى اهداف خود ، كه كمك به اقشار آسيببپذير و شركت در كارهاى عمرانى و اقتصادى است ، اقدام به پرداخت وام جعاله جهت تعمير يا خريد خانه ، و وام فروش اقساطى جهت معاملات مىنمايد . در صورت آگاهى از تغيير مورد مصرف وام ( به هر علّتى ، ) وظيفهء اين تعاونى چيست ؟ آيا بايد قرارداد قبلى فسخ و بر اساس موضوع جديد قرارداد منعقد شود ، يا به دليل گذشت زمان مسئوليّتى متوجّه اين تعاونى نبوده ، و سود دريافتى از محلّ عقد قرارداد اوّليّه بلا اشكال است ؟
جواب : بايد قرارداد را فسخ كنيد ، و قرارداد جديدى منعقد سازيد . و گرنه ، سودى كه مىگيريد ربا است .
سؤال 1345 - مركز پشتيبانى شمال شرق ، اقدام به تأسيس تعدادى شركتهاى اقتصادى نموده ، كه عمدتاً سهامدار آنها پرسنل آن مركز مىباشند . از آنجا كه در پرداخت وام توسّط اين تعاونى به شركتهاى مذكور موضوع سود شرعى مدّ نظر است ، آيا گرفتن سود بايد دقيقاً در قالب معاملات و عقود اسلامى باشد ، يا مشمول حكم رباى پدر و فرزند مىباشد كه بدون اشكال است ؟
جواب : حكم رباى پدر و فرزند در اينجا جارى نيست ، و بايد تحت يكى از عقود شرعيّه باشد .
سؤال 1346 - كيفيّت و شرايط يكى از وامهاى رايج در بعضى از صندوقهاى قرض الحسنه به شرح زير است . لطفاً حكم شرعى آن را بيان فرماييد :
« افراد با هر مبلغى كه مايل باشند ، با هر مدّت زمان ، به صورت حساب پسانداز بدون سود ، حسابى افتتاح مىنمايند . در پايان مدّت ، پس از استرداد مبلغ پسانداز ، ( و گاه با حبس مبلغ مذكور تا پايان اقساط ، ) همان ميزان وام ، با همان مدّت زمان ، با كارمزد معمولى به آنان تعلّق مىگيرد . »
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 501
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٠١