قابل گذشت است ؟ يا حقّ اللَّه است ، و عفو آن منحصراً در اختيار ولىّ امر مىباشد ؟
جواب : آرى ، حقّ النّاس است ، و در اختيار ولىّ دم مىباشد .
سؤال 1112 - در صورتى كه مجنىّ عليه از زنده ماندن خود مأيوس شده باشد ، آيا مىتواند در مورد تبديل قصاص نفس به ديه ، يا مصالحه ، يا عفو جانى ، وصيّت نمايد ؟
جواب : او مىتواند در حال حيات خود جانى را عفو كند ، و نسبت به يك ثلث ديه نيز وصيّت نمايد . امّا نسبت به وصاياى ديگر او ، احتياط آن است كه ورثه ( اگر صغير در ميان آنها نباشد ) به آن عمل كنند .
سؤال 1113 - لطفاً در مورد مجازات ممسك و ناظر در قتل عمد به سؤالات زير پاسخ دهيد :
الف ) آيا مجازات حبس ابد براى ممسك ، و كور كردن براى ناظر صحّت دارد ؟
ب ) در فرض ثبوت ، آيا تبانى و سبق تصميم ممسك و ناظر با مباشر قتل لازم است ، يا صرف وحدت قصد ، و لو اين كه به طور اتّفاقى حاصل شود ، ( چنان كه در منازعات دسته جمعى معمولًا اتّفاق مىافتد ) كافى است ؟
ج ) بر فرض ثبوت مجازاتهاى مذكور ، آيا اين مجازاتها از حقوق اللَّه است ، يا از حقوق النّاس كه با عفو اولياى دم ساقط شود ؟
د ) بر فرض كه از حقوق النّاس باشد ، آيا عفو قاتل به تنهايى براى عفو ممسك و ناظر كافى است ، يا نياز به عفو مستقلّى دارند ؟
ه ) حكم اختلاف اولياى دم در عفو ممسك و ناظر چيست ؟
جواب : همانگونه كه در استفتاءات جديد ، جلد اوّل ، پاسخ سؤال 1263 نوشتهايم ، جواب سؤال شما چنين است : « چنانچه اولياى دم از ممسك و مكره صرف نظر كنند ، اجراى احكام مربوط به آنها دليلى ندارد ، و شبيه حكم قصاص است . و حكم مكره و ممسك هر دو حبس است ، و كور كردن فقط حكم رأيى ( بيننده يا ديده بان ) مىباشد ، و آن در صورت خاصّى است . » و تبانى شرط نيست .
اين مجازاتها همانطور كه در بالا گفته شد ، جنبهء حقّ النّاس دارد كه با عفو از ميان
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 422
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٢٢