تبديل قصاص به ديه
سؤال 1103 - اگر ولىّ دم در قتل عمد مطالبهء ديه كند ، و قاتل حاضر به پرداخت آن نشود ، آيا مىتوان او را به پرداخت ديه محكوم نمود ؟
جواب : ديه در قتل عمد تنها با توافق طرفين قابل وصول است ، و نمىتوان قاتل را اجبار كرد .
سؤال 1104 - اگر قاتل عمد قبل از اجراى قصاص خودكشى كند ، آيا ديه ساقط مىشود ؟
جواب : ديه از اموال او برداشته مىشود .
سؤال 1105 - هرگاه قاتل فرار كند و تا هنگام مُردن به او دسترسى نباشد ، در اين صورت تكليف ديه چيست ؟
جواب : مىتوان ديه را از اموال او برداشت .
سؤال 1106 - شخصى زنِ برادر خود را كشته ، و از سوى قوّهء قضائيّه محكوم به قصاص شده است . مدّتى از اين حكم گذشته ، و قاتل در زندان مىباشد . دادگاه به پدر مقتول اطّلاع داده كه فاضل ديه را پرداخت كنيد ، تا حكم قصاص اجرا گردد .
ولى چون پدر مقتوله شخص بىبضاعت و فقير و عائلهمندى است ، قادر به پرداخت فاضل ديه نمىباشد . لذا از افراد خيّر و اقارب و عشيره كمك مالى مىطلبد . آيا از نظر شرع مطهر ، آنها مىتوانند به عنوان تبرّع و بلا عوض ، يا به عنوان وجوهات شرعيّه به ايشان كمك كنند ، تا او بتواند قاتل دختر خود را قصاص كند ؟
جواب : هرگاه حاكم شرع تشخيص دهد كه يك مصلحت مهمّ اجتماعى بر اين مسأله مترتّب مىشود ، مىتواند اين كار را انجام دهد . ولى قصاصهايى كه براى اهداف شخصى صورت مىگيرد ، مشمول اين حكم نيست . و چه بهتر كه از قصاص صرف نظر شود ، و به سراغ ديه بروند .
سؤال 1107 - چنان چه اولياى دم علىرغم اصرار بر قصاص ، قدرت پرداخت فاضل ديه را نداشته باشند ، و از طرفى به طور عادى نيز اميدى به تمكّن آنان در آينده نباشد ، بفرماييد :