فصل چهل و ششم : احكام قصاص
مصاديق قتل عمد و شبه عمد
سؤال 1023 - ترك فعل فردى ، منجر به مرگ ديگرى شده است . آيا مىتوان وى را به خاطر مجرّد ترك فعل ، محكوم و مجازات كرد ؟ به مثالهاى زير توجّه كنيد :
الف ) مادرى با علم به اين كه فرزندش به شير نياز دارد ، عمداً از شير دادن امتناع مىورزد ، و طفل فوت مىكند . آيا قتل عمد است ، يا نوع ديگرى از قتل محسوب مىشود ؟
ب ) اگر سوزنبان قطار ، كه وظيفه دارد خطوط راه آهن را طبق برنامهء معيّن شده جا به جا كند ، با علم به وجود خطر از انجام اين عمل خوددارى نمايد ، و موجب برخورد دو قطار و مرگ مسافرين شود ، آيا قتل عمد محسوب مىشود ؟
ج ) هرگاه پرستارى ، كه وظيفهء رساندن دارو به بيمار در ساعت معيّنى را دارد ، عمداً از انجام اين كار خوددارى كند ، و بيمار فوت نمايد ، در صورتى كه بداند خوراندن دارو براى بيمار حياتى است ؛ چه نوع قتلى محسوب مىشود ؟
د ) نجات غريقى با مشاهدهء غرق شدن شناگرى در استخر ، از نجات دادن او خوددارى مىكند ، و غريق فوت مىنمايد . آيا قتل عمد است ؟
جواب الف تا آخر : در مواردى كه إسناد قتل به چنين شخصى بدهند ، و به تعبير ديگر سبب اقوى از مباشر باشد ، مانند مثال اوّل و دوم ، قتل عمد صادق است ، و احكام آن جارى مىشود . و در مثال سوم و چهارم موارد مختلف است .
سؤال 1024 - اصل وقوع قتل براى دادگاه ثابت شده ، ولى نوع آن مشخّص نيست .
بيّنهاى هم براى اثبات نوع قتل وجود ندارد . تكليف دادگاه در اين مورد چيست ؟