پس از گذشت مدّتى مشخّص گرديد كه قرارداد غير واقعى بوده ، و با اخذ يك فقره فاكتور صورى به عنوان خريد الياف مزبور ، از بانك وام دريافت نمودهاند ، و صادر كنندهء فاكتور نيز صريحاً اعلام نموده كه معامله فسخ ، و در همان تاريخ مبلغ مربوطه عودت داده شده است ، يعنى در حقيقت اليافى در بين نبوده است .
از جناب عالى در خواست دارد نظر خود را در اين باره اعلام فرماييد كه : آيا ضمانت چنين معاملهاى كه سبب آن تحقّق نيافته ، پابرجاست ؟
جواب : اين معامله باطل بوده ، و بايد وجوه مزبور به بانك بازگردد ، و ضمانت اگر در مقابل اصل پول بوده ، بايد به آن عمل شود . و اگر در برابر سود بوده ، با عدم تحقّق معامله ضمانت معنايى ندارد ، و سودى تعلّق نمىگيرد .
سؤال 594 - شخصى با ميوهفروشى در طىّ خريدوفروش ميوه و تره بار آشنا مىشود . بعد از مدّتى ، ميوهفروش به آن شخص مىگويد : « تازه ازدواج كرده ، و براى دريافت وام ازدواج ضامنى نياز دارم . و هيچ آشنايى ندارم » شخص اوّل ، كه آشنايى كاملى از آن ميوهفروش نداشته ، و صرفاً به خاطر اين كه دلش براى او سوخته ، ميوهفروش را نزد معلّمى ، كه از آن بانك حقوق مىگرفته و آشنايى دورى با او داشته ، مىبرد . و او را به عنوان برادر خانم خود معرّفى كرده ، و آن معلّم ضامن او مىشود .
ميوهفروش وام را گرفته و متأسّفانه اقساط آن را پرداخت نمىكند . بدين جهت بانك اقساط را از حقوق ضامن برداشته است . اكنون ضامن ، از شخصى كه ميوهفروش را معرّفى كرده اقساط مذكور را مطالبه مىكند . لطفاً در اين مورد به دو سؤال زير پاسخ دهيد :
1 - آيا شخص معرّف در قبال اقساطى كه آن جوان پرداخت نكرده ، و بانك از حقوق آن معلّم برداشته ، ضامن است ؟
جواب : شخص معرّف ضامن است .
2 - با توجّه به اين كه آقاى معلّم از ميوهفروش مدارك كافى براى اين كه از طريق قانون حقّ خود را بگيرد دارد ، آيا سزاوار است به شخص معرّف ، كه فقط از روى خامى و بىتجربگى اين كار را كرده ، فشار بياورد و پول خود را طلب كند ؟
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 222
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٢٢