قسم نشود ، آيا حكم برائت مفهومى دارد ؟ با در نظر گرفتن اين كه در قانون فعلى نيز قيد شده كه در صورت عدم وجود مدارك يا شواهد ، مدّعى عليه با قسم شرعى تبرئه خواهد شد ، و در صورت انصراف از تقاضاى سوگند ، دادگاه با توجّه به ساير مستندات به دعوا رسيدگى نموده ، و رأى مقتضى را صادر مىنمايد .
جواب : بيان احكام شرع براى طرفين دعوا ، داخل در مسألهء تلقين حرام نيست .
سؤال 448 - اگر كسى بر عليه ديگرى شكايت نمايد ، امّا در نهايت نتواند ادّعاى خود را ثابت كند ، و به واسطهء شكايت ، وقت مدّعى عليه تلف شده ، و متحمّل ضرر مالى و آبرويى شود ، لطفاً بفرماييد :
1 - آيا مدّعى عليه مىتواند شاكى را به جرم افترا و اضرار ، تحت تعقيب قرار دهد ، و بر عليه او شكايت نمايد ؟
جواب : اگر ضرر قابل ملاحظهاى بر او وارد شود ، حق دارد شكايت كند .
2 - آيا مىتوان از ادلّهء قذف تنقيح مناط كرد ، تا به محض اين كه شاكى نتوانست اتّهام متّهم را ثابت كند ، جرم افترا براى وى ثابت شود ؟
جواب : اين ، نوعى قياس است و جايز نيست .
3 - آيا مىتوان بين جايى كه شاكى خود را مُحِقّ مىدانسته ، و مواردى كه چنين نبوده ، فرق قائل شد ؟ در صورت چنين فرقى ، آيا متّهم بايد ثابت كند كه هدف شاكى اضرار بوده ، يا شاكى بايد ثابت كند كه هدفش اضرار نبوده است ؟
جواب : در اين مسأله دخالتى ندارد ؛ معيار ايجاد اضرار است .
سؤال 449 - در مادّهء هفت قانون مجازات اسلامى آمده است كه : « هر ايرانى كه در خارج ايران مرتكب جرمى شود و در ايران يافت شود ، طبق قانون جزاى جمهورى اسلامى ايران مجازات مىشود . » با توجّه به اين كه از مادّهء مذكور چنين استفاده مىشود كه اين حكم در مورد مطلق جرايم ارتكابى در خارج ، ( اعمّ از اين كه جرم ارتكابى در خارج مورد رسيدگى قرار بگيرد يا قرار نگيرد ) جارى است ، نظر حضرتعالى در مورد هر كدام از فروض ذيل چيست ؟
1 - اگر فردى ايرانى در كشورى غير اسلامى مرتكب جرم شود ، حكم قضيّه چيست ؟
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 149
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٤٩