خوف ضرر مىشود ، و روزه با آن واجب نيست .
سؤال 302 - متأسّفانه كليهام سنگساز است . بدين جهت پزشك مرا از روزه منع كرده ، و دستور داده كه روزانه حدّ اقل 10 ليوان آب بنوشم . آيا نظر ايشان ، كه فردى متديّن مىباشد ، لازم الاتّباع است ؟ اگر روزه بگيرم ، و به علّت عدم شرب مايعات در روزهاى ماه رمضان كليهام طبق پيشبينى پزشك دچار مشكل شود ، آيا مرتكب معصيت شده و روزهام باطل است ؟
جواب : هرگاه از گفتهء طبيب حاذق متعهّد خوف ضرر پيدا كنيد كه روزه برايتان ضرر دارد روزه را افطار مىكنيد ، و چنانچه پس از ماه مبارك توانستيد ، قضاى آن را به جا آوريد . و اگر بيمارى شما تا ماه رمضان سال بعد ادامه پيدا كرد ، قضا بر شما واجب نيست ؛ بلكه براى هر روز فقط يك مدّ طعام ( هفتصد و پنجاه گرم گندم ، يا مانند آن ) به فقيرى مىپردازيد . و با توجّه به اين كه اشتياق زيادى براى روزه گرفتن داريد ، خداوند ان شاء اللّه به شما اجر روزه داران را عنايت خواهد كرد .
رؤيت هلال
سؤال 303 - اگر از سوى حاكم شرع اهل سنّت اوّل ماه رمضان اعلام شود ، براى كسانى كه در آن بلاد هستند ، و تقيّهاى هم در تبعيّت نيست ، و خودشان هم يقين به اوّل ماه پيدا نكردهاند ، آيا تبعيّت لازم است ؟
جواب : در فرض مسأله ، تبعيّت واجب نيست .
سؤال 304 - با توجّه به اين كه در زمان حاضر وسايل پيشرفته در زمينهء نجوم وجود دارد ، و افرادى در اين علم داراى تخصّص بوده ، و در اين فن ، خِبره مىباشند ، و رجوع به اهلِ خبره يك سيره بوده ، و صحيح مىباشد ؛ و با توجّه به اين كه اين افراد بر اساس محاسبات دقيق اعلان نظر مىكنند . مثلًا مىگويند : « در فلان سال ، فلان روز و ساعت و دقيقه و ثانيه ، در فلان كشور ، كسوف اتّفاق مىافتد » و چنين هم مىشود ، پرسش ما اين است كه : چرا در رابطه با حلولِ ماه مبارك رمضان ، يا شوّال ،