و ) هاشمه ، ضربهاى است كه استخوان را مىشكند ، خواه توأم با جراحتى باشد يا نباشد .
ز ) مأمومه ، ضربهاى است كه استخوان سر را مىشكند و به مغز سر مىرسد ؛ ولى پوستهاى كه روى مغز قرار دارد پاره نمىشود .
ح ) دامغه ، فراتر از مأمومه است و آن ضربهاى است كه جمجمه را شكاف مىدهد و به مغز مىرسد .
ط ) منقّله ، ضربهاى است كه سبب جابهجايى استخوانها مىشود .
ى ) جائفه ، جراحتى است كه به جوف بدن ، مانند شكم يا سينه يا پشت يا پهلوها ، مىرسد .
سؤال 1644 - شخصى به وسيله بيل ضربهاى بر سر كسى زده كه استخوان جمجمه را شكسته و مغز را مورد اصابت قرار داده است ، پس از شش ماه طبق نظر پزشكان كميسيون پزشكى مضروب دچار عوارض سردرد ، سرگيجه ، فراموشكارى و نقص عضو به ميزان ده درصد شده است لطفاً در اين مورد به سؤالات زير پاسخ فرماييد :
الف ) آيا اين ضربه قابل قصاص است ؟
جواب : اين ضربه قابل قصاص نيست .
ب ) اگر نباشد ديه آن كه طبق نظر پزشكان « مأمومه » است و نيز عوارض و نقص عضو ده درصدى چقدر است ؟
جواب : ديه اين ضربه ثلث ديه قتل است و نسبت به نقص عضو ديه ندارد ؛ امّا حالت فراموشكارى به مقدارى كه حاصل شده است ، ارش دارد ؛ يعنى آن را به كلّ ديه عقل و هوشيارى كه ديه كامل است مىسنجند و به همان نسبت بايد ديه بپردازند .
سؤال 1645 - آيا مورد منقّله ( جراحتى كه درمان آن جز با جابهجا كردن استخوان ميسّر نمىباشد ) فقط اختصاص به ديه جراحات سر و صورت دارد ، يا در ساير
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 568
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٦٨