مربوط به موضوع حكم مسأله را بطور كلّى و مطلق و بدون شرح و تفصيل بيان مىكند ، و موادّ قانونى نيز چنين است كه اجمالًا متن مادّه قانونى ( 442 قانون مجازات اسلامى ) به شرح ذيل آورده مىشود « ديه شكستن استخوان هر عضوى كه براى آن عضو ديه معيّن است خمس آن مىباشد و اگر معالجه شود و بدون عيب گردد ديه آن 54 شكستن آن است و . . . » اكنون با توجّه به مراتب فوق اين سؤال پيش مىآيد كه در مواردى كه واقعاً استخوان عضو ، مثل دست و پا متعدّد است ( منظور كف دست و پا مىباشد ) ديه مذكور به پنج قسمت تقسيم مىشود ، يا هر يك از آنها كه بشكند ، و لو اين كه بقيّه سالم باشند ، كلّ ديه ياد شده تعلّق مىگيرد ؟ مثلًا در ساعد دست و ساق پا كه دو استخوان « درشتنى و نازكنى » وجود دارد مسأله از چه قرار است ؟
جواب : ظاهر ادلّه آن است كه ديه تقسيم بر استخوانها مىشود ، بنابراين هر كدام از استخوانها بخشى از ديه را به خود اختصاص مىدهد .
سؤال 1640 - ديه شكستگى ستون فقرات در مواردى ديه كامله و در مواردى هم صد دينار است ، حال اگر ستون فقرات با ضربه واحد و يا ضربات متعدّد در يك زمان عرفى و يا در زمانهاى متفاوت ، مثلًا از دو جا شكسته شود يك ديه تعلق مىگيرد ، يا دو ديه ، يا يك ديه و ارش تعلّق مىگيرد ؟
جواب : ظاهر اين است كه هر كدام از شكستگيها ديه خود را دارد .
سؤال 1641 - با توجّه به اين كه در فقه و كتب مربوطه از جمله جواهر و لمعه و تحرير الوسيله ديه قطع لحيين مشخّص شده ، و در تعريف لحيين آوردهاند « هما العظمان اللذان متلقاهما الذقن و يتصل طرف كل واحد منهما بالاذن من جانبى الوجه ، و عليهما نبات الاسنان السفلى » و از طرفى در لغت فارسى و عرب ، انسان داراى 2 فك ( آرواره ) پايين و بالا مىباشد ، و لحيين بر اساس تعريف مذكور فقط شامل فكّ پايين مىشود ، حال در هر يك از فروض 1 - قلع 2 - شكستن فكّ بالا ( قطع نظر از
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 566
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٦٦