جواب : آن مقدار از زمين مزبور كه مورد نياز براى قبرستان در حال و آينده است به حكم وقف مىباشد و بقيّه را مىتوان در احتياجات عمومى صرف كرد .
سؤال 1269 - در وسط شهرستان بم زمينى حدود هزار متر مربع از حدود 25 سال پيش وقف قبرستان شده است ؛ امّا پس از دفن حدود 40 نفر ، همسايگان مانع ادامه كار شدهاند و آن زمين همچنان معطّل مانده است . آيا زمين مزبور بر وقفيّت باقى مىباشد ؟ در صورت باقى ماندن بر وقف ، آيا مىتوان آن را تبديل به مكان عمومى ديگر ( مانند مدرسه ، بيمارستان ، حسينيّه و غيره ) كرد ؟
جواب : در صورتى كه زمين وقف براى قبرستان شده باشد ، تنها بايد در همين مورد از آن استفاده شود ؛ مگر اين كه دفن در آن به جهاتى امكانپذير نباشد كه در اين صورت بايد بفروشند و پول آن را صرف خريد زمينى جهت قبرستان كنند و آن را وقف نمايند و چنانچه به اندازه كافى قبرستان دارند ، مىتوان از آن زمين براى مسجد و حسينيّه و كتابخانه و مانند آنها استفاده كرد .
سؤال 1270 - قبرستان قديمى شيراز ، كه سالهاست هيچ ميّتى در آن دفن نگرديده ، مدفن عدّه زيادى از بزرگان مىباشد و از سوى ديگر با توجّه به مخروبه بودن آن ، محلّ مناسبى براى گرد آمدن افراد خلافكار و بزهكار و معتادان گرديده است . با توجّه به لزوم زيباسازى شهر و فضاى گسترده اين محل كه اطراف آن ، منازل مسكونى قرار گرفته و در داخل محدوده شهرى نيز مىباشد و با تبديل اين منطقه به فضاى سبز و يا مركز فرهنگى عام المنفعه ، چهره شهر دگرگون خواهد شد . لذا مستدعى است در خصوص تغيير وضعيّت محلّ فوقالذّكر به گونهاى كه به هيچ يك از قبور مؤمنين در اين قبرستان بىاحترامى نشود و تغيير هندسى شكل مقبرهها در شأن بزرگان مذكور باشد و اين محل تبديل به مراكز فوق گردد ، نظر مبارك را امر به ابلاغ فرماييد .
جواب : در فرض مسأله هرگاه شرايطى كه در بالا نوشتهايد ، دقيقاً و بدون كم و
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 433
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٣٣