مشاهده شده است گاهى اجل شخصى فرا رسيده ولى علّت مرگ را به غلط به پزشك معالج وى نسبت مىدهند ؟
جواب : اگر بتواند از حاكم شرع اجازه بگيرد لازم است و ما به پزشكان براى اين گونه موارد اجازه مىدهيم كه با دقّت عمل كنند و مريض را رها نكنند .
سؤال 1413 - در فرض مسائل فوق اگر بيمار يا ولىّ او شرط را قبول نكردند ، آيا پزشك مىتواند بيمار را رها نمايد ؟
جواب : اگر بيمار در خطر نيست مىتواند . سؤال 1414 - يك نكته و سؤال مهمّ در مورد كشفيّات جديد علوم پزشكى اين است كه هر سال و هر ماه و يا حتّى هر روز ، كشفيّات و يا نتايج تحقيقات جديدى در مورد جنبههاى مختلف علوم پزشكى اعلام مىشود كه طبق روشهاى تشخيصى يا درمانى جديد ، داروهاى متفاوت و جديد يا مواد غذايى مؤثر جديد براى انواع بيماريها پيشنهاد مىشود و برعكس ، برخى روشها يا داروها يا موادّ قبلى كاملا غير مؤثّر ، مضر و بىفايده معرفى مىشوند . آيا پزشك در قبال عوارض يا هزينههاى بيهوده ناشى از روشهايى كه در گذشته مطرح بودهاند ، امّا كسى نمىدانسته كه آنها مضر يا بىفايدهاند ولى همين روشها امروزه آنها را بىفايده يا مضر شناختهاند مسئول مىباشد ؟
جواب : مراجعه بيماران به طبيب در چنان شرايطى برائت ضمنى محسوب مىشود بنابراين ضامن نيستند .
سؤال 1415 - اگر اين كشفيّات جديد خيلى ديرتر از زمان كشف به اطّلاع پزشك برسد و قبل از اطّلاع ، طبيعى است به همان روشهاى قبلى عمل شود آيا پزشك در قبال عوارض يا هزينههاى بيهوده روشهاى بىفايده مسئول است ؟
جواب : مانند جواب مسأله 1411 است .
سؤال 1416 - نظر به اينكه به خاطر سير تكامل علوم ، تعليم روشهاى قبلى نيز در
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 428
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٢٨