رفع مسئوليّت شرعى نمود ؟ و مثلا اگر قبل از عمل جرّاحى ، بيمار مجبور به امضاى شرايطى باشد كه در صورت هر گونه ناموفّق بودن جرّاحى وى هيچ گونه حقّ و حقوقى بر جرّاح و بيمارستان ندارد ، آيا در صورت هر گونه اختلال در جرّاحى مىتوان مدّعى شد كه با توجّه به امضاى قبلى بيمار ، كادر درمانى هيچ مسئوليت شرعى ندارد ؟
جواب : بهترين راه براى حلّ مشكل پزشكان از نظر ضمان شرعى اين است كه از طريق رسانههاى گروهى و طرق ديگر اعلان همگانى ، اعلام شود كه پزشكان نهايت سعى و كوشش و دقّت خود را براى درمان بيماران به كار مىگيرند ولى با توجّه به جهات مختلف اعمّ از كمبودهاى علم پزشكى و وسايل شناخت بيماريها و اختلاف وضع جسمانى و روحى بيماران و خطاهاى احتمالى كه در طبيعت هر انسانى نهفته است چون بشر به هر حال جايز الخطاست ممكن است عوارضى پيش آيد ، پزشكان در برابر آن مسئول نيستند و مراجعه به پزشك به معناى قبول اين رفع مسئوليّت است ولى البتّه در برابر عوارضى كه بر اثر سهلانگارى تقصير حاصل شود مسئوليّت آنها بر قوّت خود باقى است ، اين اعلان ممكن است به صورت تابلويى در تمام مطبها و بيمارستانها نيز نصب شود به طورى كه به همه مراجعين تفهيم گردد و در مورد جرّاحيهاى مهمّ برائت خصوصى نيز گرفته شود .
سؤال 1412 - در فرض مسأله 1410 اگر بيمار ، كاملا بيهوش باشد و در حال حاضر هيچ شخص بالغ يا نابالغ كه خويشاوند وى باشد نيز در دسترس نباشد و از طرفى جان بيمار در خطر فورى باشد ، جهت اجازه و شرط چه بايد كرد ؟ آيا مىتوان طبق وظيفه پزشكى هر گونه اقدام ممكن را بدون اجازه انجام داد ؟ اگر سهواً با اقدامات غير مؤثّر به مرگ بيمار تسريع بخشيده شود مسئوليّتى بر گردن پزشك معالج خواهد بود ؟ و اگر به خاطر خوف از عدم تأثير درمان و كمك به تسريع مرگ و مديون شدن ، پزشك هيچ كارى انجام ندهد آيا در اين صورت پزشك مسئول خواهد بود ؟ زيرا
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 427
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٢٧