گونه كه در بالا اشاره شد احتياط واجب آن است كه شخص جانى اضافى را بپردازد ( البتّه حد اقل لازم براى جبران خسارت را مىپردازد نه بيشتر از آن ) .
سؤال 1358 - اگر شخصى كه داراى حرفه جوشكارى است ، جوشكارى ساختمانى را از اوّل تا آخر كنترات نمايد و با صاحب كار قرارداد ببندد و شخص پيمانكار جهت جوشكارى از برق فشارقوى خيابان كه از طرف اداره برق استفاده از آن ممنوع گرديده ، استفاده نمايد و دچار برقگرفتگى شود و منجر به مرگ جوشكار شود در اين صورت آيا صاحب كار مقصّر است يا خود جوشكار كه در فرض مسأله پيمانكار است ؟
جواب : در اينجا مقصّر جوشكار است .
سؤال 1359 - چنانچه مرگ مقتول و نبودنش در خانه و جامعه ، علاوه بر خانواده ، به گروه يا در فرض مثال به يك جامعه لطمه و ثلمهاى كه هم مادّى و هم معنوى باشد وارد آورد ، آيا مقدار ديه قبلى كه منحصراً جهت جبران خسارت مادّى عدم حضور وى در خانوادهاش بوده را مىتوان افزايش داد ؟ زيرا غير خانوادهاش گروه و جامعهاى نيز از مرگ وى متضرّر شدهاند ؟
جواب : گرچه افراد با هم متفاوتند ولى شارع مقدّس براى همه ، ديه يكسان قائل شده است ( جز در مواردى مانند زن و مرد و امثال آن ) و ممكن است فلسفه آن اين باشد كه قبول تفاوت با توجّه به اين كه معيار روشنى ندارد ، سبب درگيريهاى فراوان اجتماعى و كشمكشهاى نامحدودى مىشود و ضرر و زيان آن از منافعش بيشتر خواهد بود .
سؤال 1360 - در صورت پرداخت ديه از ناحيه جانى ، انتخاب نوع ديه به عهده پرداختكننده است يا گيرنده ؟
جواب : در مواردى كه حكم مبنى بر قصاص است انتخاب نوع ديه مشروط به توافق طرفين است .
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 407
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٠٧