تلاش وى جهت نجات آن دو نتيجهاى نداشته است . حال نظر به مراتب فوقالاشاره مستدعى است بفرماييد شرع مقدّس اسلام چه كسى را مقصّر مىداند و در خصوص امر جزا و وصول و پرداخت ديه ، چه كسى مسئوليّت كيفرى و مدنى دارد ؟
جواب : در مورد محمّد ، كه خودش اقدام به اين كار كرده كسى مسئول خون او نيست و در مورد اسماعيل فرزند خسرو ، اگر پدر با علم و آگاهى از خطر او را به درون چاه فرستاده و پسر آگاهى نداشته ، پدر مسئول است و در غير اين صورت اگر بچّه صغير نبوده و با آگاهى بر خطر اقدام كرده ، پدر مسئوليّتى ندارد .
سؤال 1306 - روزى پدر و مادر و افراد خانوادهام به مسافرت رفتند و پسر خالهام را نيز با رضايت پدر و مادرش به همراه خود بردند . در بين راه بر اثر تصادف همه سرنشينان ماشين از جمله پسر خالهام از بين رفتند . مبلغى را كه بيمه براى هركدام از افراد مشخص كرده ، پرداخت خواهند كرد ، آيا پدر و مادر پسر خالهام مىتوانند ديه از ورثه والدينم درخواست كنند ؟
جواب : اگر پدر او اجازه داده باشد ، مسئوليّتى متوجّه پدر و مادر شما نيست .
سؤال 1307 - آيا شرب خمر سبب از بين رفتن عقل و شعور نيز هست ، در صورتى كه هست اگر شخصى مبادرت به اين عمل شنيع كند آيا ضامن اعمال خود مىباشد ؟ و آيا در صورت توبه ، خداوند او را خواهد بخشيد ؟
جواب : بدون شك شرب خمر در عقل انسان اثر مىگذارد و آن را ضعيف مىكند ولى هميشه منتهى به جنون و ديوانگى نمىشود و هرگاه توبه نموده و ترك نمايد ان شا اللّه جبران مىشود ، امّا اعمالى كه در حال مستى انجام مىدهد در برابر آن مسئول است .
سؤال 1308 - در كارخانه سنگبرى تمام وسايل از قبيل دستگاه و سنگ را صاحب كارخانه آماده مىكند و با كارگر قرارداد مىبندد كه هر متر سنگ را مثلا در مقابل هزار تومان براى وى آماده سازد . اگر زمانى كه كارگر مشغول كار مىشود ، دست وى
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 390
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٩٠