حال كلامى نيز درباره عمل بدون علم گوئيم و به آفات آن اشاره كنيم :
آفات عمل بدون علم
مرحوم مجلسى در جلد اول بحار ، صفحه 206 تا 209 ، دوازده روايت در باب عمل به غير علم آورده است ، در اينجا به آفاتى چند كه از آن روايات براى عمل بدون علم استفاده مىشود اشاره مىكنيم :
1 - گمراهى از جاده مستقيم حق و دورى از آن - در روايتى از امام صادق ( عليه السلام ) رسيده كه فرمودند :
« العامِل على غَير
بَصيرة كالسّائر على غير الطريق و لا يزيده سرعةَ السير من الطريق الّا بُعداً » :
« عمل كننده غير بصير و ناآگاه و جاهل مثل سير كننده در غير راه است ( و بيراهه مىرود ) و عمل بدون علم سرعتى نمىافزايد مگر دورى از مسير و راه را » . « 1 »
در روايتى ديگر از آن حضرت است :
« العامِلُ عَلى غَيرِ بَصيرَةِ كالسائر على السّراب بِقيعَة لايزيد سرعةُ سير الّا بُعْداً » :
« عمل كننده از روى نادانى و ناآگاهى مثل راه رونده بر سرابى در زمين صافى است كه سريع رفتن او به جز دورى از حقيقت و راه حق چيزى به همراه ندارد » . « 2 »
در مقابل كسى كه عمل از روى علم كند اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) گويند مثل راه رونده بر روى راه روشن است پس بايد ناظر ببيند سير مىكند يا عقبگرد مىكند
« العامِلُ بِالعِلمِ كَالسّائِر عَلى الطّريقِ الواضِح فَلْيَنْظُر ناظِرٌ اسائِرٌ هُوَ امْ راجِعِ » . « 3 »
2 - عدم قبول عمل بدون علم و معرفت - راوى گويد شنيدم كه امام صادق ( عليه السلام ) مىفرمود :
« لا يَقْبَل اللّه عزّوجلّ عملا الّا بمعرفة و لا معرفَة الّا به عمل فَمَنْ عرف دلّته
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 1 ، صفحه 206 .
( 2 ) . بحار الانوار ، جلد 1 ، صفحه 208 .
( 3 ) . همان مدرك ، صفحه 209 . .