آفات علم بى عمل
مرحوم مجلسى در جلد دوم بحار الانوار كه درباره علم است ، از صفحه 26 به بعد روايات عالم بى عمل را آورده است و ما از آن منبع و منابع ديگر به بعضى آفات علم بىعمل اشاره مىكنيم :
1 - علم بى عمل موجب نابودى و از بين رفتم علم است ، در روايتى از رسول گرامى ( صلى الله عليه و آله ) چنين آمده است :
« انّ العِلمَ يَهْتِفُ بالعمل فَان اجابه و الّا ارتَحَلَ عنه » :
علم عمل را ندا مىكند اگر جواب داد كه هيچ و گرنه از وجود آن عالم كوچ مىكند » . « 1 »
از اين روايت استفاده مىشود كه علم نوعى انگيزه در انسان ايجاد مىكند و فقط مثل دوستى عزيز انسان را صدا مىزند ، اگر پاسخ گفتى با تو است ، و اگر پاسخ ندادى ، علامت بىاعتنائى گرفته ، و ديگر منتظر تو نمىماند ، و از تو جدا مىشود .
علم تحريك مىكند ، ولى هرگز مجبور نمىكند ، يعنى اين طور نيست كه هر عالمى به صرف علم داشتن عامل باشد ، و علم او ، او را به مرحله عمل كشد ، خير ، علم فقط مىخواند تا چه كسى جوابش دهد ! در مكتب اسلام عالم به كسى مىگويند كه عمل به عملش كند گرچه كم عمل باشد ، يعنى ملاك عالم بودن تنها به علم نيست ، به عمل بعد از علم است .
در روايتى از رسول اكرم ( صلى الله عليه و آله ) آمده :
« الا و انّ العالم مَنْ يعمل بالعلم و ان كان قليلَ العمل » :
« آگاه باشيد كه عالم كسى است كه به علم عمل كند گرچه كم عمل باشد » . « 2 » عنوان عالم در اين مكتب بسته بر عمل است اگر عمل بعد از علم بود مىتوان به او اطلاق عالم كرد ، گويا بعد از علم آموختن صبر مىكنند تا ببينند اين آدم به علم خود
هامش
( 1 ) . بحار الانوار ، جلد 2 ، صفحه 33 ، شبيه به اين روايت در 2 ، صفحه 40 و 36 بحار الانوار و در نهجالبلاغه ، حكمت 366 آمده و ميزان الحكمه نيز در جلد 6 ، صفحه 505 آورده است .
( 2 ) . بحار الانوار ، جلد 76 ، صفحه 373 - ميزان الحكمه ، جلد 6 ، صفحه 505 . .