« في بِضْعِ سِنينَ »
مفهوم « بِضْع » حداقل « سه » ، و حداكثر آن « نُه » مىباشد . در مورد معناى « بِضْع » احتمالات ديگرى نيز ذكر شده است ؛ از جمله اين كه حداقل آن سه و حداكثر آن ده ، يا حداقل آن ، يك و حداكثر نُه ، يا حداقل ، شش و حداكثر نُه ، ولى آنچه گفتيم مشهورتر است . « 1 »
[ بَطائِن : ]
« بَطائِنُها مِنْ إِسْتَبْرَقٍ »
« بَطائِن » جمع « بطانه » به معناى آستر است . « 2 »
[ بِطانَة : ]
« لا تَتَّخِذُوا بِطانَةً »
« بِطانَة » در لغت ، به معناى لباس زيرين است ؛ و مقابل آن « ظهارة » به معناى لباس روئين مىباشد . و در اينجا كنايه از « محرم اسرار » است . « 3 »
[ بَطِرَتْ : ]
« مِنْ قَرْيَةٍ بَطِرَتْ »
« بَطِرَتْ » از مادّهء « بطر » ( بر وزن بشر ) به معنىِ طغيان و غرور ، بر اثر فزونى نعمت است . « 4 »
[ بَطْش : ]
« أَشَدَّ مِنْهُمْ بَطْشاً »
« بَطْش » ( بر وزن فرش ) چنان كه « راغب » در « مفردات » مىگويد : به معناى « گرفتن چيزى است با قدرت » و در اينجا با كلمهء « اشَدّ » نيز همراه شده كه نشانهء قدرت و نيروى بيشترى است ؛ و گاه به معناى جنگ و ستيز آمده است ، و از آنجا كه هنگام مجازات ، قبلًا مجرم را با قدرت مىگيرند ، اين كلمه به معناى مجازات نيز آمده است . « 5 »
[ بِظُلْمٍ : ]
« مُهْلِكَ الْقُرى بِظُلْمٍ »
« بِظُلْمٍ » مىتواند به اين معنا باشد كه خدا كسى را به خاطر ستمهايش ، و در حال غفلت ، پيش از فرستادن پيامبران مجازات نمىكند .
و مىتواند به اين معنا باشد كه خدا افراد غافل را از روى ظلم و ستم كيفر نمىدهد ؛ زيرا كيفر دادن آنها در اين حال ، ظلم و ستم است و خداوند برتر از اين است كه دربارهء كسى ستم كند . « 6 »
[ بعث : ]
« ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فيهِ »
« بعث » در سورهء « انعام » به معناى برانگيختن از خواب و بيدار كردن است . « 7 »
هامش
( 1 ) . روم ، آيهء 4 ( ج 16 ، ص 382 )
( 2 ) . رحمن ، آيهء 54 ( ج 23 ، ص 177 )
( 3 ) . آل عمران ، آيهء 118 ( ج 3 ، ص 91 )
( 4 ) . قصص ، آيهء 58 ( ج 16 ، ص 141 )
( 5 ) . زخرف ، آيهء 8 ( ج 21 ، ص 24 ) ؛ ق ، آيهء 36 ( ج 22 ، ص 291 ) ؛ قمر ، آيهء 36 ( ج 23 ، ص 72 ) ؛ بروج ، آيهء 12 ( ج 26 ، ص 359 )
( 6 ) . انعام ، آيهء 131 ( ج 5 ، ص 548 )
( 7 ) . انعام ، آيهء 60 ( ج 5 ، ص 339 )