شيخ الاسلام وقتشناس و پر نفوذ عصر صفوى ، علّامه محمد باقر مجلسى با تيزهوشى و درايت فوق العاده ، زمان را براى احيا و گسترش متون حديثى ، مناسب يافت و با تشكيل گروههاى علمى و پژوهشى تحت اشراف خويش ، بهترين بهره را از شرايط به وجود آمده گرفت . وى از معدود محدثان جهان تشيع است كه در تأليف ، تدوين و شرح و تفسير آثار حديثى توفيق فراوان به دست آورد و تأثير شگرفى در روند حديثنگارى گذاشت .
او افزون بر مجموعه حديثى بحار الأنوار - كه تاكنون پر حجمترين ، متنوعترين ، كاملترين و در عين حال ابتكارىترين جامع حديثى است - كتابهاى ارزشمند ديگرى نيز در اين حوزه نگاشت كه از جمله آنها شرح مفصّل بر كتاب الكافى ثقة الاسلام كلينى با عنوان مرآة العقول في شرح اخبار آل الرسول است . تنظيم اين كتاب كه مقارن اواخر عمر مرحوم مجلسى است ، از نظر تحوّل فكرى و دستآوردهاى حديثشناسى وى جاى تأمّل وتوجّه فراوان است . بازيابى و استخراج شيوه حديثنگارى و روش تفسير حديث وى و دستيابى به آرمانها و آراى او در تفسير كافى ، كارى لازم و بايسته است .
اين مقاله در صدد بازشناسى غير تفصيلى شيوه حديثنگارى مجلسى در مرآة العقول است . مطالعه و پژوهشهاى تفصيلى دربارهء موضوع ياد شده ، در اين كتاب و كتب ديگر وى ، تك نگارىهاى مستقل مىطلبد كه در جاى خود بايد بدان پرداخت .
* * *
شناخت نامهء كلينى و الكافى ( فارسى ) — صفحة 251
مساهمون: محمد قنبرى
ص٢٥١