عقل از ديدگاه ملا صالح مازندرانى
عقل از ديدگاه ملا صالح مازندرانى « 1 »
امين حسينپورى
چكيده
شرح ملا صالح مازندرانى بر اصول كافى ، از جمله شروح الكافى است كه به جهت آشنايى نويسندهء آن با مباحث فلسفى و حكمى ، و در همان حال ، تسلّط بر مباحث حديثشناسى ، سرشار از بهرههاى فقه الحديثى است . گو اينكه تاكنون ، جايگاه آن را آن گونه كه درخورِ چنين شرحى است ، نشناختهاند . در اين نوشتار ، تلاش كردهايم گونه نگاه و انديشهء شارح را دربارهء عقل و جستارهاى مرتبط با آن ، مانند چگونگى افزايش مراتب عقل ، نسبت عقل با جهل و موضوعهايى از اين دست ، به نمايش بگذاريم .
اميد آنكه اين نوشتار ، در گام نخست ، دريچهاى باشد به سوى آشنايى با انديشهء حكيمان حديثپژوه دربارهء مفاهيم بنيادينِ حديثى همچون مفهوم عقل و سپس راه رابراى ارزيابى ديدگاهها دربارهء مفاهيم حديثى و گزينش ديدگاه درست ، هموار سازد .
كليدواژهها : عقل ، نفس ناطقه ، جوهر مجرّد ، جوهر مفارق ، جهل .
عقل را در انديشهء اسلامى ، جايگاهى بس و الا دادهاند ، تا آن جا كه آن را حجّت باطنى خداوند به شمار آوردهاند و اين انديشه چنان در ميان آموزههاى تشيّع ، برجسته شده است كه رهبران شيعه ، بيش از ديگر مذاهب اسلامى ، بر عقل و بهرهگيرى از آن پاى مىفشارند . نگاهى به شمار احاديثى كه در آن ، از عقل و بايستگى
هامش
( 1 ) . دو فصلنامهء علمى - تخصّصى حديث انديشه ، سال اوّل ، ش 2 ، پاييز و زمستان 1385 ، ص 23 - 43 .