درس را به كمال رسانيد و در بين درس گفتن ، رشتهء كلام منتهى شد به استحباب تياسر در قبله . خواجه گفت كه ، وجهى براى استحباب تياسر نيست به سبب آنكه تياسر اگر از قبله است به غير قبله پس حرام است و اگر از غير قبله است به قبله پس واجب است ، پس در هرحال جاى استحباب نيست . محقّق در جواب خواجه گفت : تياسر از قبله است به سوى قبله . جناب خواجه ساكت شد . پس محقّق رسالهء لطيفى در اين باب نوشت و براى خواجه فرستاد خواجه پسنديد آن را و آن رساله را شيخ احمد بن فهد در مهذب ايراد فرموده .
فقير گويد كه ، استحباب تياسر براى اهل عراق و من والاهم است و اين بنابرآن است كه ، قبلهء بعيد حرم باشد و جهات حرم مختلف است و سمت يسار كعبه بيشتر است از يمين ، پس تياسر انحراف است از قبله به سوى قبله ، لا منها عنها و لا من غيرها إليها .
و جناب محقّق ، خالوى علّامه حلّى است و پدرش شيخ حسن از فضلاى عظيم الشأن است و محقّق از او روايت مىكند چنان كه از سيد فخار نيز روايت مىكند .
و جدش يحيى بن حسن نيز از محقّقين علما و اكابر فقهاى عصر خويش بوده . و جماعتى از اكابر علما بر محقّق تلمذ كردهاند ؛ مانند آية الله علّامه حلّى و سيد عبد الكريم بن احمد بن طاووس ، مؤلّف فرحة الغرى و سيد محمد بن رضى الدين على بن طاووس ، و او همان است كه والدش كتاب البهجة لثمرة المهجه را براى او تأليف كرده و ابن داود حلّى و شيخ حسن بن ابى طالب يوسفى ابى صاحب كتاب كشف الرموز در شرح نافع و وزير ابو القاسم على بن الوزير محمد بن العلقمى الشيعى وزير مستعصم و غير ايشان رضوان الله عليهم .
وفات آن جناب در سنهء 676 واقع شده و قبر شريفش در حله معروف است و بر آن قبهاى عاليه و مزار كافهء مردم است . و تاريخ وفات مطابق است با كلمهء زبدة المحقّقين رحمه الله . و شيخ محفوظ بن وشاح آن جناب را مرثيه گفته .
و ما بين او و محقّق در زمان حياتش مراسلات و مكاتباتى بوده و در ترجمهء او بيايد اشاره به اين مطلب .
الفوائد الرضوية في أحوال علماء المذهب الجعفرية ( فارسى ) — صفحة 126
مساهمون: الشيخ عباس القمي
ص١٢٦