بسم الله الرحمن الرحيم انيس موحّدين و جليس مجرّدين ، سپاس بىقياس و ستايش رفيع الاساس يگانه ايست - جلّ شأنه - كه ابداع ممكنات و اختراع مكوّنات و ايجاد عالم امر و خلق از جهت شناختن و معرفت اوست ؛ و قدرتش محض ظهور رحمت است بر جميع ممكنات على السّواء ؛ و تصرّفش در مجرّدات و ماديّات هويدا و پيدا ؛ و قناديل انوار و اطباق ازهار نثار منوار كثير الانوار ؛ كرّوبى الزّوار ؛ مجلّى خيل عقول و مصلّى كعبهء معقول و منقول معارف ربّانى - كما هى - واقف اسرار مكنونهء الهى ؛ و بر آل امجادش كه مشعلهداران شبستان دين و پروانهء شمع عين اليقين و راهنمايان صراط مبين و معلّمان كتاب مستبيناند - صلوات اللّه عليهم و سلّم تسليما - .
اما بعد ؛ چنين گويد ذرّهء بيمقدار مهدى بن ابى ذر نراقى - بصّره الله بعيوب نفسه و جعل يومه خيرا من امسه - كه از جمله مسائل اتّفاقيّهء فرقهء ناجيهء اسلاميه - اعنى شيعهء اثنىعشريّه - آنست كه بر هر فردى از افراد انسانى ، واجب و لازم است علم به اصول خمسه و معرفت صفات كماليه الهيّه و دانستن صفات سلبيّه .
و بايد اين علم و معرفت ناشى از دليل و برهان باشد و از روى تقليد نباشد « 1 » لهذا اين بىبضاعت را به خاطر رسيد كه رسالهاى در اثبات مطالب مذكوره تأليف نمايد و آن را به عبارات واضحه بيان نمايد تا كافّهء فرقهء محقّه - كثّرهم اللّه - از اين فايض گردند و آن را مسمّى نمودم به انيس الموحّدين و آن مرتّب است بر پنج باب :
هامش
( 1 ) . چون در اصول دين براى انسان بايد علم و قطع حاصل شود و ظنّ كفايت نمىكند : انّ الظّنّ لا يغنى من الحقّ شيئا . و علم كه از تقليد حاصل مىشود غالبا علم عادى است . و آن ظن اطمينانى است كه احتمال خلاف در آن مىرود و آنچه در آن احتمال خلاف برود در اصول دين باطل است ، زيرا لازم در اصول دين ، علم و قطع است كه احتمال خلاف در آن نرود .
بلى ، هرگاه از تقليد ، علم و قطع حاصل شد كه احتمال خلاف نرفت و انسان از تقليد ، به اصول دين يقين كرد ، آن وقت كفايت مىكند ؛ ولى حرف در سر حاصل شدن علم و يقين است از تقليد ، چنانچه وجه آن دانسته شد .