البته استفاده از چيزهاى حلال هم بايد در حد حقوق واجبه باشد . مثلا جسم انسانى را حقوقى است كه بايد آن را رعايت كرد و در استفاده از طيّبات يعنى چيزهاى حلال و پاكيزه از حد تجاوز نكرد . مثلا زيادهروى در خوردن ، نوعى تجاوز به حق جسم است مخلّ سلامت آن .
همچنين براى مردم حقوقى است كه چون مىخواهيم از چيزهاى حلال استفاده كنيم بايد آن حقوق را رعايت كنيم . از اين رو قرآن در سياق حكم حلال بودن چيزها تأكيد مىكند كه :
«
وَ لا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ
- و از حد درمگذريد كه خدا تجاوز كنندگان را دوست ندارد . » [ 88 ] در استفاده از طيبات بايد در نظر داشت كه حتما بر اساس حدى باشد كه شريعت مقرر داشته زيرا شريعت به مصلحت آدمى است اعم از فرد يا اجتماع و اين تجاوز نكردن از حد خود گونهاى تقوا است .
«
وَ كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ حَلالًا طَيِّباً وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي أَنْتُمْ بِهِ مُؤْمِنُونَ
- از چيزهاى حلال و پاكيزهاى كه خدا به شما روزى داده است بخوريد و از خدايى كه به او ايمان آوردهايد بترسيد . »
كفارهء عهد و سوگند
[ 89 ] در اينجا براى استفاده از طيبات حد ديگرى مقرر شده و آن حد تعهد شخصى است به عدم استفاده از يكى از امور حلال براى اين منظور يا آن منظور . و اين را قسم گويند .
مثلا تو مىتوانى سوگند بخورى كه از نعمت ميوهها استفاده نكنى ، البته قصدت اين باشد كه فقراء و مساكين استفاده كنند ، نه اين كه آن را بر خود حرام سازى همين كه به اين عمل به قصد زهد و رياضت بدون در نظر داشتن مصلحتى يا رجحانى يا سبب معقولى مصمم شدى ، بر تو واجب مىشود كه / 453 از آن بازگردى اين عدول از عهدى است كه با خود كردهاى و در نتيجه عدول از ارادهء تو است و براى