/ 150 اگر قاتل نتواند بنده آزاد كند ، اعم از اينكه فقير باشد يا بنده پيدا نشود - چنان كه در عصر ما چنين است - كفاره از آزاد كردن بنده به گرفتن روزه تبديل مىشود .
«
وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ أَنْ يَقْتُلَ مُؤْمِناً إِلَّا خَطَأً وَ مَنْ قَتَلَ مُؤْمِناً خَطَأً فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَ دِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلى أَهْلِهِ إِلَّا أَنْ يَصَّدَّقُوا
- هيچ مؤمنى را نرسد كه مؤمن ديگر را جز به خطا بكشد و هر كس كه مؤمنى را به خطا بكشد ، بايد كه بندهاى مؤمن را آزاد كند و خونبهايش را به خانواده اش تسليم كند مگر آنكه خونبها را ببخشند . » يعنى خانوادهء مقتول براى تقرب به خدا و تصديق اين وعدهء خداوند كه به كسانى كه از گناه مردم عفو كنند ثواب ارزانى مىدارد ، از گرفتن خونبها صرفنظر كند .
«
فَإِنْ كانَ مِنْ قَوْمٍ عَدُوٍّ لَكُمْ وَ هُوَ مُؤْمِنٌ
- و اگر مقتول مؤمن و از قومى است كه دشمن شماست . » يعنى مقتول مؤمن باشد ولى قوم او با شما مسلمانان در جنگ باشند ، در اين حال ديه ساقط مىشود و تنها كفاره باقى مىماند ، «
فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ وَ إِنْ كانَ مِنْ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ مِيثاقٌ فَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلى أَهْلِهِ وَ تَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ
- فقط بندهء مؤمنى را آزاد كند و اگر از قومى است كه با شما پيمان بستهاند خونبها به خانوادهاش پرداخت شود و بندهء مؤمنى را آزاد كند . » زيرا در شريعت اسلامى عهد و پيمان محترم است حتى اگر طرف معاهده كافر باشد .
«
فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَصِيامُ شَهْرَيْنِ مُتَتابِعَيْنِ تَوْبَةً مِنَ اللَّهِ وَ كانَ اللَّهُ عَلِيماً حَكِيماً
- و هر كس كه بندهء مؤمنى نيابد ، براى توبه دو ماه پى در پى روزه بگيرد و خدا دانا و حكيم است . » ملاحظه مىشود كه چسان عادلانه وضع قوانين شده . مثلا كسى كه مرتكب