/ 149
شرح آيات :
قتل غير عمد : جواز و كفاره
[ 92 ] هيچ مؤمنى حق ندارد كه به جان مؤمن ديگر تجاوز ورزد مگر آنكه در راه خطا بود . مثلا پرندهاى هدف قرار داده ولى تيرش به يك مؤمن ( مسلمان ) مىخورد و او را مىكشد .
اينها تنها صورتى است كه مؤمنى ممكن است مؤمن ديگر را بكشد . اما ديگر مواردى كه انسان جاهلى به خود حق مىداد كه كسى را بكشد مردود است .
حتى در قتل خطا يا غير عمد نيز ، اسلام براى قاتل مجازاتهايى معين كرده ، هر چند به نظر مىرسد كه در عمل خطا و اشتباه تكليف ساقط باشد و گناه آن نوشته نشود .
هم چنان كه در حديث شريف نبوى آمده است . اين مجازات براى اين است كه مسلمان در هر كار كه مىكند جوانب امر را بنگرد تا به كسى از مؤمنان آسيب نرساند . مثلا در منطقهاى كه ازدحام و رفت و آمد است به شكار پرنده نپردازد تا تيرش به خطا مؤمنى را به قتل نرساند . يا مثلا با عجله و بدون بررسى كامل دارويى را تجويز نكند كه جان مؤمنى را بگيرد . آرى كفارهء مقرر بر قتل خطا سبب مىشود كه مردم بيش از بيش احتياط كنند و از اعمالى كه موجب ريختن خون كسى مىشود ولى اشتباها بپرهيزند .
اين سؤال باقى مىماند كه كفارهء قتل خطا چيست ؟
قرآن پاسخ مىدهد كه بر دو نوع است :
نخست : آزاد كردن بندهء مؤمن فقط . و اين به هنگامى است كه خانوادهء مقتول كافر باشند . زيرا مسلمان خونبهاى خون كافر را نمىدهد مگر در يك مورد و آن هم وقتى است كه كافر را با مسلمانان پيمان بوده باشد . در اين مورد براى رعايت پيمان پرداخت ديه واجب است .
دوم : آزاد كردن بنده و دادن ديه به خانوادهء مقتول و اين به هنگامى است كه مسلمان باشند يا با مسلمانان پيمان داشته باشند .