زبدة البيان فى احكام القرآن
آيات الاحكامنويسان ، پيشتازان تفسير موضوعىنويسان به شمار مىروند .
اولين نوع تفسير موضوعى كه در جهان اسلام ، پايه عرصهء وجود نهاد ، فقه القرآن يا آيات الاحكامنويسى بوده .
قديمىترين كتاب معتبرى كه در زمينهء فقه القرآن نگاشته شده ، احكام القرآن نوشتهء احمد بن على رازى معروف به ابو بكر جصاص مىباشد .
وى متوفاى سال 370 ه ق بوده و از پيشوايان بنام مذهب حنفى در عصر خويش بهشمار مىرود . اين كتاب گستردهترين و فراگيرترين كتاب در اين زمينه است .
پس از وى ، ابو بكر احمد بن الحسين بيهقى نيشابورى شافعى ، مؤلف « سنن كبرى » متوفاى سال 458 كتابى در اين زمينه تأليف نمود ، كه نظرات و آراء محمد بن ادريس امام شافعيه را در آن گرد آورد كه متوفاى سال 204 مىباشد .
سپس كتابهاى فراوانى در اين زمينه نوشته شد ، از قبيل : ( احكام القرآن ) نوشته كياهرّاسى شافعى متوفاى سال 504 مدرس مدرسه نظاميّهء بغداد ، كه اين كتاب نزد علماى مذهب شافعى مهمترين كتاب به شمار مىرود ، و در دو جلد چاپ شده است . و نيز احكام القرآن نوشته ابو بكر محمد بن عبد اللّه بن محمد معافرى اندلسى ، خاتمهء علماء اندلس و آخرين پيشوايان
مقالات كنگره محقق اردبيلى ( مقالات ) ( فارسى ) — صفحة 419
مساهمون: كنگره بزرگداشت مقدس اردبيلى
ص٤١٩