فصل اول : مشرب فقهى
بدون شك همهء فقهاء در يك حد و مرتبه قرار ندارند . نوادرى از آنان صاحب سبك و مشرب بوده و بقيه از آنان پيروى نمودهاند . محقق اردبيلى را بايد از دستهء اول شمرد ، او با تحليلها و نقّاديهاى دقيقش در آراء و فتاواى گذشتگان آغازگر دورهاى شد كه فقهايى چون صاحب مدارك ، صاحب معالم ، محقق سبزوارى صاحب ذخيره و كفايه و فيض كاشانى صاحب وافى از او پيروى كردند . در اين مجال ، تنها بعضى از ويژگيهاى مشرب فقهى او را برخواهيم شمرد و معرفى كامل بعد فقهى او هم از حوصلهء اين مقاله خارج است و هم از توان اين قلم .
الف - استدلال به « سهله و سمحه بودن شريعت »
شايد ويژگى بارز مقدس اردبيلى استدلال او به سهولت شريعت مقدس اسلام در مباحث مختلف فقهى باشد ، به طورى كه مىتوان صدها مورد تمسك او را به اين قاعده در اثر فقهىاش مشاهده كرد . قبل از ذكر نمونههايى از اين قبيل ، اشارهاى به مستندات اين اصل مىنماييم .
گذشته از آياتى كه سخن از آسانگيرى در تكاليف دارد ، رواياتى نيز از