علميهء قم فعاليت فرهنگى خود را آغاز كردند .
2 . اعزام مبلغ به خارج از كشور
اين موضوع يكى از فعاليتهاى مهم و بسيار مؤثر آيتالله بروجردى در خارج از كشور شمرده مىشود و در نوع خود ابتكارى و كم نظير است . قبل از وى اگر چه بعضى از مراجع مانند مرحوم آيتالله سيد ابوالحسن اصفهانى نمايندگان و مبلغانى را به كشورهايى مانند : هندوستان ، زنگبار و مسقط فرستادند ، اما اين اعزامها خيلى محدود و موقت و در مناسبتهاى خاصى انجام مىپذيرفت ؛ ولى آيتالله بروجردى در اين وادى به سرمايه گذارى كلان عنايت داشت . نمايندگان ثابتى از جانب ايشان همواره در كشورهاى اروپايى ، آمريكايى و آفريقايى حضور داشتند و در مراكز آبرومندى همچون مسجد هامبورگ در آلمان استقرار يافتند و با يك برنامه ريزى اساسى ، شروع به فعاليت كردند و رابط آيتالله بروجردى با مسلمانان بهويژه شيعيان ومراكز علمى ، فرهنگى و مذهبى شدند . « 1 »
به دستور آيتالله ، مسجد و مركز مهمى در شهر هامبورگ آلمان تأسيس شد و اولين نمايندهء ايشان مرحوم آيتالله ميرزا ابوالقاسم محمدى گلپايگانى بود كه به آنجا
هامش
( 1 ) . همان ، ص 252 .