بهترين محلهاى خوش آب و هوا بهشمار مىرفته تا سرانجام پيرامون آن ويران گرديد . « 1 »
ولى به اين يا آن دليل ، آنچه قلاوون ساخته بود نيز ويران شد و با اينكه مسجد به گفته الشعرانى « داراى مساحت بسيار بزرگى بوده و پيرامون آنرا باغهاى بسيار زيبايى فراگرفته بود . . . » على مبارك تأكيد مىكند كه « سپس آثار اين مسجد به كلى ويران شد و گفته شده كه اين مسجد داراى هفت آب [ چشمه ] و بناى بزرگ و قابل توجهى در كنار دهانه خليجى قرار داشته كه آب را از رود نيل به مجراى قلعه منتقل مىكرده است . دليل
آن هم آناست كه وقتى فرانسوىها وارد مصر شدند در آنجا شمار زيادى از قطعات بازمانده ، ستونهاى سنگى بزرگ و سنگ و از اين قبيل . . . پيدا كردند . » « 2 »
ولى عمارت مماليك نيز خيلى زود و پس از حدود چهار قرن و نيم ويران گرديد و اين مسجد تا سال 1280 . - كه مورد تجديد بنا قرار گرفت - به صورت مخروبه باقى ماند ؛ به گفته على مبارك ، ناظر بنا شيخ ابوزيد اسماعيل بود كه نام او در بالاى در غربى حك شده است ؛ روى مسجد ، گنبد جديدى در نظر گرفته شده و زير آن تابوت سنگى اوست كه نام سيدى حسن الانور برآن حك شده است . در جوار اين ضريح نيز دو ضريح ديگر وجود دارد كه يكى متعلق به سيدى زيدالابلج است كه نامش در قطعه سنگى زير تابوتش نقش بسته و ديگرى از آن سيدى جعفر است كه تاكنون معلوم نشده كه اين سيدى جعفر كيست .
ولى بر خلاف اين بازسازى ، نمىتوان منكر آن شد كه اميرعبدالرحمن كدخدا - آنچنانكه پيش از اين گفتيم - در قرن دوازدهم ميلادى گنبدى بر روى ضريح سيدى حسن الانور ساخته بود .
همچنانكه پيداست مساحت مسجد كنونى در مقايسه با آنچه در اسناد اوقاف ديده
هامش
( 1 ) - الخطط التوفيقية 5 : 275 .
( 2 ) - همان منبع ، صفحه 278 .