نام متشابه خوانده مىشود ) بايد براى زمانى باقى گذارد كه بتواند آن را فهم كند .
5 - براى معرفت ظاهر قرآن لازم است ، به دو شرط ، به لغت و كتاب لغت رجوع شود : اول ، پالودن آن از رسوبات محيط تنگ و تمركز پيدا كردن بر معناى عربى پاك آن ؛ دوم ، انديشيدن در آن مادهء اساسى كه ديگر معانى خاص از آن سرچشمه مىگيرد ، و بدين گونه امكان به دست آوردن موارد استعمال لفظ براى دسترس پيدا كردن به معنى واحد مشترك آنها كه بايد به آن متمسك شويم ، فراهم مىآيد .
6 - موارد استعمال لفظ را در قرآن جمع آورى و آنها را با يكديگر مقايسه كن تا بر حسب آنچه سياق هر يك از آنها به آن رهبرى مىكند ، معنى مشترك ميان آنها را پيدا كنى .
7 - در آن هنگام كه در آيهاى تدبّر مىكنى ، اين پرسش را از خودت طرح كن : چرا قرآن اين كلمه را برگزيده و وجه تمايز آن با كلمات مترادف آن چيست ؟ و در چارچوب مواد 5 و 6 به يافتن پاسخ اين پرسش بپرداز .
8 - به جستجو در يك كتاب تفسير صحيح بپرداز ، و از آن بپرهيز كه جنبهء عموميت قرآن را به مورد نزول خاص آن ، يا به تطبيق تاريخى واحد محدود كنى ، بلكه پس از يافتن مورد خاص آن را در مورد امثال آن در معرض تطبيق قرار ده . از خلال اينها صفاتى را خواهى شناخت كه سبب لزوم نزول آيه يا تطبيق آن بر آنها بوده است .
9 - ظاهر قرآن را به هفت قسمت تقسيم كن : امر و تشويق و نهى و ترساندن و داستانهاى تاريخى و مثلهاى بيانى و مجادلهء با دشمنان . و در صدد يافتن پاسخ اين پرسش برآى كه در آيهء مورد نظر چند تا از آنها وجود دارد .
/ 72 10 - و در باطن آيه به يافتن ارتباط هر جمله به جملهء ديگر و هر آيه به آيهء پس از آن و ارتباط مجموعهاى از آيات به مجموعهاى ديگر برخيز ، و به جستجوى دو نوع رابطه ميان آنها توجه داشته باش :
الف : رابطهء علمى بدان سان كه يكى از آنها سبب ديگرى يا هر دو سبب
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 83
مساهمون: احمد آرام
ص٨٣