كه هر مثل را مىتواند با تجسم بخشيدن به منظور آن بر خود تطبيق كند . و اين كه به هر پاداشى ، در صورتى كه به انجام دادن كار نيك بپردازد ، مىتواند برسد ، و اگر گناهى مرتكب شود گرفتار عقوبت آن خواهد شد ، و بدين گونه چنان مىشود كه / 69 آيات كتاب خدا بر گرد جان او گردش مىكند و از اين راه تربيت ذات و تزكيهء نفس او امكانپذير مىشود .
به همين رو در حديث از امام صادق عليه السلام دربارهء اصحاب پيغمبر ( ص ) آمده است كه « يكى از ايشان در مدت يك ماه يا كمتر يك بار خواندن قرآن را به پايان مىرسانيد ؛ قرآن نبايد به شتاب خوانده شود ، بلكه لازم است به آهستگى و با توجه خوانده شود ، و چون به آيهاى برسى كه از بهشت در آن سخن رفته ، در آنجا توقف كن و از خداى تعالى خواستار بهشت شو ، و چون به آيهاى برسى كه در آن از آتش ياد شده ، توقّف كن و از آتش به خدا پناه بر » « 5 » .
اين در مورد پاداش و كيفر بود ، و اما در مورد داستانهاى تاريخى ، چگونه ممكن است در پرتو آنها تزكيهء نفس عملى شود ؟
امام صادق ( ع ) مىگويد : « بر شما باد توجه به قرآن : آنچه را در آن بيابيد كه سبب نجات كسى پيش از شما بوده ، بپذيريد ، و از آنچه سبب هلاك كسان پيش از شما شده دورى گزينيد » « 6 » .
از اين راه مىتوانيم كجرويهايى را كه دلخواه جانهاى ما است كشف كنيم ، و آمادهء اصلاح كردن آنها با قرآن شويم . و نيز مىتوانيم آيات را به شكلى فراگيرتر و ژرفتر بفهميم ، از آن رو كه همسر شدن با قانون ( موجود در قرآن ) از طريق تحقّق بخشيدن آن بر نفس ( به اعتبار آن همچون موضوع خارجى قانون ) عاليترين وسيله براى فهم آن هر دو با هم است .
هامش
( 5 ) - تفسير صافى ، ج 1 ، ص 44 .
( 6 ) - تفسير صافى ، ج 1 ، ص 10 .