«
ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كانُوا يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَ يَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ الْحَقِّ ذلِكَ بِما عَصَوْا وَ كانُوا يَعْتَدُونَ
- اين بدان سبب بود كه به آيات خدايى كافر شده بودند و پيامبران را بدون سبب مىكشتند ؛ اين از آن سبب بود كه نافرمان شدند و تعدّى روا مىداشتند . » هر قوم و امتى كه كارش به رواج روح عصيان و تجاوز در آن بينجامد ، اين روحيهء پليد چندان رشد مىكند كه ارزشهاى امت و گزيدگان صالح را از ميان مىبرد ؛ و پس از آنكه ارزشها و مردمان صالح يك قوم از آن نابود شد ، ديگر چه چيز باقى خواهد ماند ؟
و بازپسين كلمه
تعبير قرآن در اين آيات به ما الهام مىكند كه خدا مصدر هر نعمت ظاهرى و باطنى و نيز مصدر وحى است ، و بر ما واجب است كه هر دو را با هم بپذيريم و ممكن نيست كه به يكى بدون ديگرى دسترس پيدا كنيم .
[ 62 ] آنان چگونه به يكديگر تعدّى و تجاوز كردند ؟ و با ستم كردن به يكديگر به عصيان پروردگار خويش و در نتيجه به كافر شدن به خدا و كشتن پيامبران خويش كارشان انجاميد ؟ آنان كه تا ديروز نزديك امتى صالح بودند ؟
پاسخ :
تعدى به صورت فردى آغاز مىشود ، و از انگيزههاى شخصى و شيطانى ( همچون تعدى قابيل نسبت به هابيل ) برمىخيزد ، ولى با تطوّر و تغيير اوضاع و احوال به صورت يك حالت اجتماعى درمىآيد ، و اين نتيجهاى از قالبريزى شدن اعتداء به صورت يك انديشهورزى ( ايدئولوژى ) نژادى خطرناك است كه هر گروه را بر آن وامىدارد / 160 كه خود را امّت برگزيدهء خدا و شايستهء برده كردن ديگران در خدمت خود تصور كند .
و اين انديشه ورزى فاسد در ميان بنى اسراييل رواج يافت ( كه قرآن كريم به مناسبتهاى گوناگون از آن ياد كرده است ) ، و قشريگرى دينى به تقويت آن و به