فصل دوم : در بيان خونبهاى اعضاى آدمى
و آن بر سى و چهار قسم است :
قسم اوّل : آنچه سبب نصف خونبها مىشود
و آن بيست امر است :
اوّل آنكه : كارى كند كه مويهاى ابروى [ 1 ] شخصى برود .
دوم آنكه : يك چشم كسى را كور كند .
سوم آنكه : يك دست كسى را تا زَنَد ببرد .
چهارم آنكه : ذراع كسى را تا مرفق ببرد .
پنجم آنكه : يك بازوى كسى را تا كتف ببرد ، هر گاه اينها را تنها ببرد و اگر يك دفعه اينها را تا كتف ببرد نيز موجب نصف خونبهاست برقول بعضى از مجتهدين « 1 » .
ششم آنكه : يك پاى كسى را تا مفصل ساق ببرد .
هفتم آنكه : يك ساق پاى كسى را تا زانو ببرد .
هشتم آنكه : زانوى كسى را ببرد و اگر يك دفعه يك پا را تا زانو ببرد هم موجب نصف خونبهاست .
نهم آنكه : يك استخوان روى را كه دندانها در اوست بشكند يا ببرد .
دهم آنكه : يكى از لبهاى شخصى را ببرد [ 2 ] برقول بعضى از مجتهدين « 2 » .
هامش
[ 1 ] يعنى هر دو ابرو و در هر يك ربع خون بهاء است و بعضى در هر دو تمام ديه گفتهاند مثل ساير اعضائى كه در انسان دوتا است چون چشم و دست و پا و شرط است در نصف ديه يا تمام اينكه نرويد و بيرون نيايد و امّا اگر بعد بيرون آيد پس ارش ثابت است . ( يزدى )
[ 2 ] محلّ تأمل است . ( يزدى )
( 1 ) محقّق ، شرايع 4 : 267 . علّامهء حلّى ، قواعد 3 : 678 و 679 . شهيد ثانى ، مسالك 15 : 398 .
( 2 ) علّامه در مختلف 9 : 369 به ابن ابى عقيل نسبت داده است . محقّق ، مختصر نافع : 300 و شرايع 4 : 264 . علّامهء حلّى ، ارشاد 2 : 236 . شهيد اوّل ، لمعه : 280 .